Fazla mesai ücreti, haftalık 45 saati aşan çalışmanın zamlı karşılığıdır. Hesap için aylık brüt ücret, toplam fazla çalışma saati ve ücretin ödeneceği ay yeterlidir. Çalışma türünü de seçin, çünkü zam oranı ona göre değişir.
Dayanak: 4857 s. İş Kanunu m.41. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın ayrıntıları tutarı değiştirebilir.
Fazla mesai ücreti nasıl bulunuyor?
Her fazla çalışma saati için normal saat ücreti yüzde elli artırılarak ödenir. Haftalık çalışma süresi sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmişse, 45 saate kadar yapılan fazla sürelerle çalışmada artış yüzde yirmi beştir.[1]
| Çalışma türü | Ne zaman oluşur? | Zam |
|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saati aşan çalışma | %50 |
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmedeki süreyi aşan ama 45 saate kadar olan çalışma | %25 |
Araç saatlik ücreti bulmak için aylık brüt ücreti 225’e böler. Bu sayı günde 7,5 saatin 30 günle çarpımıdır. Çıkan saat ücreti zamlı oranla ve saat sayısıyla çarpılır.
Brüt tutar bulunduktan sonra SGK ve işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşülür. Bu kesintiler fazla mesainin o ayın maaşıyla birlikte ödendiği varsayımıyla hesaplanır. Gelir vergisi, kümülatif matraha göre o ayın dilimine girer.
Örnek hesap
Kurgusal bir işçinin aylık brüt ücreti 45.000 TL’dir ve Eylül ayında 20 saat fazla çalışmıştır. Saatlik ücret 45.000 ÷ 225 = 200 TL olur. Zamlı saat ücreti %50 için 300 TL, %25 için 250 TL’dir.
| Kalem | %50 zamlı | %25 zamlı |
|---|---|---|
| Brüt fazla mesai | 6.000,00 TL | 5.000,00 TL |
| SGK ve işsizlik primi | 900,00 TL | 750,00 TL |
| Gelir vergisi | 1.020,00 TL | 850,00 TL |
| Damga vergisi | 45,54 TL | 37,95 TL |
| Net ödeme | 4.034,46 TL | 3.362,05 TL |
Rakamlar aracın güncel dönem değerleriyle hesaplanmıştır. Dönem değişirse oranlar ve net tutar kayabilir.
Sınırlar ve serbest zaman seçeneği
Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saati geçemez. Fazla çalışma yaptırmak için işçinin onayı gerekir.[1] Aracı 270 saatin üstünde bir değerle çalıştırırsanız uyarı verir.
İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Fazla çalıştığı her saat için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalıştığı her saat için bir saat on beş dakika izin hakkı doğar. İşçi bu süreyi altı ay içinde, ücretinde kesinti olmadan kullanır.
Denkleştirme uygulanan işyerlerinde bazı haftalar 45 saati aşabilir. Ortalama haftalık süre normal süreyi aşmıyorsa bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.[2]
Hesaba girmeden önce neleri toplamalısınız?
Doğru sonuç için saat toplamının belgeyle desteklenmesi gerekir. Aşağıdaki kayıtlar işe yarar.
- Puantaj ya da vardiya çizelgesi. Günlük giriş ve çıkış saatlerini gösterir.
- Bordro. Fazla mesainin ödenip ödenmediğini ve ödenen saati gösterir.
- İş sözleşmesi. Haftalık çalışma süresini ve zam oranını belirler.
Bordroda bir kısım fazla mesai ödenmişse, ödenen saati toplamdan çıkarın. Aracı yalnız ödenmeyen saat için kullanın.
Sık yapılan hatalar
- Haftalık 45 saati günlük sınırla karıştırmak. Fazla çalışma haftalık toplam üzerinden aranır.
- Saat toplamını tahmin etmek. Puantaj, kart okutma kayıtları ve bordro toplamı doğrulamaya yarar.
- Brüt ücret yerine net maaşı girmek. Saat ücreti brüt maaştan bulunur.
- %25 zamlı süreleri %50 ile birlikte aynı kutuya yazmak. İki türü ayrı ayrı hesaplayıp toplayın.
- Düzenli ödenen diğer kalemlerin saat ücretine yansıyıp yansımadığını kontrol etmemek. Bu durum dosyaya göre değişir.
Ödenmeyen fazla mesai ücret alacağıdır ve beş yıllık zamanaşımına tabidir.[3] Ayrıntılar için iş davalarında zamanaşımı süreleri yazısına bakabilirsiniz. Konunun genel çerçevesi fazla mesai nedir sayfasında, gece vardiyalarına özgü kurallar gece çalışması süreleri ve ücreti yazısında yer alır. Çıkış sırasında diğer alacaklarla birlikte görmek için tüm işçi alacakları hesaplama aracına geçin.
İlgili sayfalar: brütten nete maaş hesaplama, yıllık izin ücreti hesaplama, tüm hesaplama araçları.
İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu.
Fazla Mesai Ücreti Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Fazla mesai ne zaman başlar?
Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır. Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altındaysa, o süreyi aşan ve 45 saate kadar olan kısım fazla sürelerle çalışmadır.
Fazla mesai zammı yüzde kaçtır?
Fazla çalışmada yüzde elli, fazla sürelerle çalışmada yüzde yirmi beştir. Araçta çalışma türü kutusundan birini seçersiniz.
Fazla mesai yerine izin kullanılabilir mi?
İşçi isterse kullanabilir. Fazla çalışmanın her saati için bir saat otuz dakika serbest zaman verilir. İşçi bu süreyi altı ay içinde kullanır.
Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir?
Bir yılda toplam 270 saat sınırı vardır. Fazla çalışma için işçinin onayı da gerekir. Araç 270 saati aşan girişte uyarı gösterir.
Fazla mesai ücretim bordroda yoksa ne yapabilirim?
Önce çalışma saatlerine ilişkin kayıtları toplayın. Alacak için zamanaşımı beş yıldır ve dava öncesi arabulucuya başvurmak gerekir. Süreç için bir avukata danışabilirsiniz.
Kaynaklar