Mülakat sonucuna itiraz, sözlü sınavda başarısız sayılan adayın önce idareye başvurması, sonuç alamazsa idare mahkemesinde iptal davası açması yoluyla yapılır. Dava süresi kural olarak sonucun bildiriminden itibaren 60 gündür. Mahkeme puanı kendisi vermez, sınavın hukuka uygun yapılıp yapılmadığını denetler.
Polis, bekçi, öğretmen, uzman yardımcısı veya görevde yükselme sınavı fark etmez. Kamu kurumlarının yaptığı her sözlü sınav bir idari işlemdir ve yargı denetimine açıktır.
Sözlü Sınavın İdari İşlem Niteliği
Sözlü sınav sonucunda verilen “başarısız” kararı, adayın kamu görevine girme hakkını doğrudan etkiler. Anayasa’nın 70. maddesi hizmete alınmada görevin gerektirdiği nitelikler dışında hiçbir ayrım gözetilemeyeceğini söyler. Mülakat bu ölçünün dışına çıkarsa işlem hukuka aykırı hale gelir.
Anayasa’nın 125. maddesi idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunu açık tutar. Bir yönetmelik veya sınav ilanında “sonuçlara itiraz edilemez” yazması bu nedenle dava hakkını ortadan kaldırmaz. Bu tür hükümler yalnızca idari itiraz aşamasını sınırlar.
İdarenin değerlendirme yaparken takdir yetkisi vardır. Bu yetki sınırsız değildir ve kamu yararı ile hizmet gerekleriyle bağlıdır. Mahkeme takdirin kendisine değil, kullanılış biçimine bakar.
Sözlü Sınav ile Mülakat Arasındaki Fark
Mevzuatta bazı kurumlar “sözlü sınav”, bazıları “mülakat” ifadesini kullanır. Yargısal denetim açısından iki kavram arasında bir fark yoktur. Danıştay da kararlarında “sözlü ve/veya mülakat sınavları” ifadesiyle ikisini aynı ölçüye bağlar.
Belirleyici olan sınavın adı değil, adayın kamu görevine girmesini ya da görevde ilerlemesini etkileyip etkilemediğidir. Etkiliyorsa aynı usul kuralları ve aynı dava yolu geçerlidir.
Sözlü Sınavda Usule Aykırılık Halleri
Sözlü sınav davalarının büyük bölümü puanın kendisinden değil, sınavın yapılış usulünden kazanılır. Danıştay, gözleme dayanan sınavlarda da nesnelliği zorunlu sayar. İdari Dava Daireleri Kurulu 2025 tarihli bir kararında bu ilkeyi açıkça yazmıştır.
Görsel, işitsel ve anlık gözlemlere yönelik değerlendirmeler içeren sözlü ve/veya mülakat sınavlarının da objektif nitelikte olması zorunludur.” (Danıştay İDDK, E.2025/19, K.2025/57, 29.09.2025)
Sınav Komisyonunun Oluşumu
Komisyon, yönetmelikte yazılı sayıda ve nitelikte üyeyle toplanmalıdır. Eksik üyeyle yapılan ya da görevlendirilmeyen bir kişinin katıldığı sınav şekil yönünden sakat olur. Yönetmelik yedek üye öngörmüşse asıl üyenin yokluğunda yedek üye çağrılmalıdır.
Yönetmelik, üye ile aday arasında akrabalık gibi bir engel öngörmüş olabilir. Böyle bir kural varsa ona uyulup uyulmadığı da denetim konusudur.
Soruların ve Puanların Tutanağa Bağlanması
Danıştay’ın yerleşik çizgisi üç şartı arar. Sorular sınavdan önce hazırlanıp tutanağa bağlanmalı, her adaya sorulan sorular kayda geçirilmeli ve her komisyon üyesinin verdiği not tutanakta ayrı ayrı gösterilmelidir. İDDK, 2025 tarihli kararında bu şartların sözlü sınavın nesnelliğini ve yargısal denetimi sağladığını belirtmiştir[1].
Aynı karar, adayların verdiği cevapların tek tek kaydedilmesini zorunlu saymamıştır. Bütün üyelerin adaya aynı puanı vermesi de sınavı tek başına sakatlamaz. Kurul bu sonuca oyçokluğuyla ulaşmıştır.
Astsubaylıktan subaylığa geçiş mülakatına ilişkin 2024 tarihli İDDK kararı da aynı yöndedir. Kurul, her üyenin notunun tutanakta ayrı gösterilmesini yeterli bulmuş, gözlem ve kanaate dayalı kriterlerde notun gerekçesinin yazılmamasını sakatlık saymamıştır[2].
Bilgi7589 sayılı Kanun’la 2802 sayılı Kanun’un 10. maddesine eklenen hükme göre hakim ve savcı yardımcılarının sözlü sınavında her kurul üyesinin puanı ayrı ayrı tutanağa geçirilir.
Ses ve Görüntü Kaydı
Ses ve görüntü kaydı yargısal denetimi kolaylaştırır, fakat her sınavda zorunlu değildir. İDDK, yönetmeliğin tutanak dışında kayıt sistemi kullanılmayacağını öngördüğü bir sınavda kayıt alınmamasını hukuka aykırı bulmamıştır. Danıştay’da kaydı zorunlu sayan görüş bugüne kadar daha çok karşı oylarda dile getirilmiştir.
Kaydın bulunmadığı dosyada ispat yükü ağırlaşır. Adayın sınav anındaki performansını sonradan bilirkişiye inceletmek pratikte mümkün olmaz. Bu yüzden tutanakların eksiksiz olup olmadığı davanın ana tartışma alanı haline gelir.
Adaylar Arasında Eşitlik
Aynı unvan için yapılan sınavda adaylara benzer güçlükte sorular sorulmalı ve benzer süre tanınmalıdır. Bir adaya birkaç dakika ayrılırken diğerinin uzun süre sınava alınması eşitlik ilkesini zedeler. Soruların kura veya benzeri nesnel bir yöntemle seçilmesi bu riski azaltır.
Adaya soruları cevaplamak için makul süre tanınmalı, sınav düzenini bozan dış etkenler giderilmelidir. Komisyonun adayı dinlemeden bir sonraki soruya geçmesi ya da cevap hakkı tanımaması, tanık veya tutanakla gösterilebiliyorsa davada usul aykırılığı olarak ileri sürülür.
Mülakat Puanlamasının Denetimi
Mahkeme adayın cevabını yeniden puanlamaz. Denetim, puanın ilan edilen kriterlere göre verilip verilmediği ve tutanakla tutarlı olup olmadığı üzerinden yapılır.
Değerlendirme kriterleri iki gruba ayrılır. Mesleki bilgi gibi kriterler somut cevaba dayanır ve tutanaktan izlenebilir. Özgüven, temsil kabiliyeti ve davranış gibi kriterler ise gözlem ve kanaate dayanır, idarenin takdir alanı bu grupta genişler.
Yazılı sınavda yüksek puan alan adayın sözlüde çok düşük puan alması tek başına iptal sebebi değildir. Ancak düşük puanın tutanaktaki sorular ve değerlendirmelerle açıklanamaması, davada güçlü bir dayanak olur. Üyelerin puanları arasındaki belirgin farklar da bu açıdan tartışılabilir.
Sık görülen tablo şudur. Yazılı sınavda ilk sıralarda yer alan aday sözlüde baraj puanının altında kalır, tutanakta ise yalnızca kriter başlıkları ve toplam puan yazar. Hangi soruların sorulduğu ve hangi üyenin ne puan verdiği görünmüyorsa, davada tartışılacak asıl konu puanın kendisi değil bu eksikliktir.
Mülakat Sonucuna İtiraz ve İptal Davası
Mülakat sonucuna itiraz için iki yol vardır. Aday önce idareye yazılı başvuru yapabilir ya da doğrudan dava açabilir. İdari başvuru, dava açmanın ön şartı değildir.
İdareye Başvuru ve Sürenin Durması
Sınav ilanında ayrıca bir itiraz süresi yazıyorsa o süre izlenmelidir. Ayrı bir itiraz yolu yoksa aday, dava süresi içinde işlemi yapan makama başvurarak sonucun düzeltilmesini isteyebilir. Bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur.
İdare 30 gün içinde cevap vermezse başvuru reddedilmiş sayılır. Ret üzerine dava süresi İYUK m.11 uyarınca kaldığı yerden işlemeye devam eder.
Mülakat sonucuna itiraz dilekçesinde sınavın adı ve tarihi, açıklanan puan, sonucun öğrenildiği tarih ve aykırılık iddiaları açıkça yazılmalıdır. Sınav tutanaklarının, soru listesinin ve her üyenin verdiği puanın adaya verilmesi de aynı dilekçede istenebilir.
Dava Açma Süresi
Genel dava açma süresi sonucun yazılı bildiriminden itibaren 60 gündür[3]. Sonuç internet sitesinde ilan edilmişse sürenin hangi tarihten başlatılacağı dikkatle hesaplanmalıdır.
UyarıMilli Eğitim Bakanlığı ile ÖSYM’nin yaptığı merkezi ve ortak sınavlara karşı dava süresi yalnızca 10 gündür ve bu davalarda idareye başvuru süreyi durdurmaz (İYUK m.20/B).
Bir sözlü sınavın bu kapsama girip girmediği sınavın niteliğine göre belirlenir. Şüphe varsa kısa süre esas alınmalı ve dava bu süre içinde açılmalıdır.
Sınav İlanına ve Yönetmeliğe Karşı Dava
Aday, başarısızlığın kaynağının sınav ilanındaki ya da yönetmelikteki bir kural olduğunu düşünebilir. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar. Bu süre kaçırılmış olsa bile kural adaya uygulandığında yeni bir imkan doğar.
İYUK m.7/4’e göre aday, uygulama işlemiyle birlikte dayanak düzenlemeye de dava açabilir. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması, ona dayanan bireysel işlemin iptaline engel olmaz.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Mülakat davaları idare mahkemelerinde görülür. Kamu görevlisi olmayan adayın açtığı davada kural olarak işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Danıştay 12. Dairesi, Erzurum’da yapılan bekçilik sözlü sınavı için bile işlemi Emniyet Genel Müdürlüğü yaptığından Ankara İdare Mahkemesini yetkili bulmuştur[4].
Davacı zaten kamu görevlisiyse kural değişir. Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı gibi ilerleme ve yükselmeye ilişkin davalarda ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir[5]. Bu ayrım, aynı kurumun açtığı sınavda adayın statüsüne göre farklı mahkemeye gitmesi sonucunu doğurur.
Yürütmenin Durdurulması ve Kanun Yolu
Atama süreci devam ediyorsa yürütmenin durdurulması istemi önem kazanır. Bunun için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç zarar doğurması birlikte aranır. Karara karşı 7 gün içinde itiraz edilebilir.
İdare mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde istinaf yoluna gidilir.
Ülke çapında yapılan ve kamu hizmetine giriş amacı taşıyan sınavlara ilişkin davalarda bölge idare mahkemesi kararı ayrıca Danıştay’da temyiz edilebilir. Diğer sınavlarda istinaf kararı kural olarak kesindir. Bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar vermişse 7589 sayılı Kanunla getirilen hüküm uyarınca bu karar da temyiz edilebilir.
Mülakat İptal Kararının Sonuçları
Sözlü sınavın iptal edilmesi adayı otomatik olarak başarılı saymaz. İdare, kararın gereği olarak adayı mevzuattaki usule uygun yeni bir sözlü sınava alır. Danıştay 12. Dairesi bu yönde kurulan ilk derece kararını 2024’te onamıştır.
İdare, mahkeme kararını tebliğden itibaren en geç 30 gün içinde uygulamak zorundadır (İYUK m.28). Yeniden yapılan sınav da bağımsız bir idari işlemdir ve ayrıca dava konusu yapılabilir.
Yeniden sınavda tekrar başarısız olmak mümkündür. Danıştay 12. Dairesi, yargı kararı üzerine yeniden sözlü sınava alınan ve 45 puanla başarısız sayılan bir polis adayının açtığı davada, sınavın nesnel ölçütlerle yapıldığını kabul eden ilk derece kararını onamıştır[6].
Geç Atanmadan Doğan Zararın Tazmini
Yeniden sınavda başarılı olup göreve başlayan aday, usulsüz ilk sınav yüzünden geç atanmış olur. Bu kayıp için iptal davasıyla birlikte ya da iptal kararının tebliğinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açılabilir. Mahkeme kararının süresinde uygulanmaması da ayrı bir tazminat sebebidir.
Talep, yoksun kalınan aylık farklarını ve uğranılan manevi zararı kapsayabilir. Tazminatın miktarını mahkeme dosyanın somut özelliklerine göre belirler.
Polis, Bekçi ve Öğretmen Mülakatlarına İlişkin Kararlar
Danıştay’ın kurum bazında verdiği kararlar aynı ilkeleri farklı sınavlara uygular. Aşağıdaki dosyalar mülakat sonucuna itiraz eden adayların en sık karşılaştığı tabloyu gösterir.
- Polis adayı. Yargı kararı üzerine yapılan yeni sözlü sınavdaki başarısızlığı hukuka uygun bulan ilk derece kararı onanmıştır (Danıştay 12. D., E.2024/4866, K.2025/20).
- Bekçi adayı. Taşrada yapılan sözlü sınavda işlemi Emniyet Genel Müdürlüğü yaptığından yetkili mahkeme Ankara İdare Mahkemesi olmuştur (Danıştay 12. D., E.2023/4717, K.2023/3858).
- Sözleşmeli öğretmen adayı. Sözlü sınava karşı açılan davada ret kararı oyçokluğuyla onanmış, karşı oyda cevap anahtarının sınavdan önce hazırlanıp tutanağa bağlanması gerektiği vurgulanmıştır (Danıştay 12. D., E.2022/1096, K.2024/1611).
- Astsubaylıktan subaylığa geçiş. Her üyenin notunun tutanakta ayrı gösterilmesi mülakatın nesnelliği için yeterli bulunmuştur (Danıştay İDDK, E.2024/8, K.2024/18).
Askeri personel alımlarında mülakatın yanında güvenlik soruşturması ve adli sicil de belirleyici olur. Bu konuda hükmün açıklanmasının geri bırakılması uzman çavuşluğa engel olur mu yazısı ayrıca incelenebilir. Subay ve astsubayların terfi süreçlerinde sicilin rolü için düşük sicil notuna karşı iptal davası yazısına bakılabilir.
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sözlü Sınavları
Kamu görevlilerinin üst kadroya geçmek için girdiği sözlü sınavlar da aynı denetime tabidir. İDDK’nın 2025 tarihli kararı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görevde yükselme sözlü sınavına ilişkin bir aykırılık giderme dosyasında verilmiştir. Kurul burada da soruların önceden hazırlanmasını ve her üyenin puanının ayrı gösterilmesini esas almıştır.
Bu sınavlarda başarısızlık, memurun mevcut görevini kaybetmesi sonucunu doğurmaz. Yürütmenin durdurulması isteminde telafisi güç zararın bu yüzden somut olarak gösterilmesi gerekir.
Dava Dosyasında Bulunması Gereken Belgeler
Mülakat davası belgeyle kazanılır. Dava dilekçesine eklenmesi gereken temel belgeler aşağıda sıralanmıştır.
- Sınav ilanı ve sınavın dayandığı yönetmelik
- Yazılı sınav ve sözlü sınav puan belgeleri
- Sonucun bildirildiği yazı veya ilan tarihini gösteren ekran görüntüsü
- Varsa idareye yapılan başvuru ve cevap yazısı
- Sınav günü komisyon, süre ve sorulara ilişkin aday notları
Dava dilekçesi idare mahkemesi başkanlığına hitaben yazılır ve imzalanır. Dilekçede tarafların kimlik ve adres bilgileri, davanın konusu ve sebepleri, dayanılan deliller ve işlemin yazılı bildirim tarihi gösterilir[7]. Bildirim tarihinin yanlış yazılması süre tartışmasına yol açar.
Dava açılırken başvurma harcı, peşin karar harcı ve posta gideri yatırılır. Bu tutarlar her yıl yeniden belirlendiği için dava tarihindeki tarife esas alınır.
Sınav tutanakları ve üyelerin puan çizelgeleri çoğu zaman adayın elinde olmaz. Mahkeme bu belgeleri ara kararıyla idareden ister ve idare süresinde göndermek zorundadır.
İpucuSınav çıkışında soruları, sınav süresini ve komisyondaki kişileri o gün not almak, aylar sonra açılan davada en değerli hafıza kaydı olur.
Akademik çalışmalarda da sözlü sınavların denetiminde tutanak ve kayıt düzeni üzerinde durulmuştur[8]. Kendi sınav sonucunuzun süre ve dayanak yönünden değerlendirilmesi için Avukata Sor sayfasından ulaşabilirsiniz.
Belge hazırlıyorsanız idare mahkemesi iptal davası dilekçesi örneği sayfasına bakabilirsiniz.
İlgili mevzuat: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu.
Mülakat Sonucuna İtiraz Hakkında Sık Sorulan Sorular
Mülakat sonucuna itiraz ile ilgili sorularınızı bu başlık altında cevapladık.
Mülakat sonucuna itiraz süresi kaç gündür?
Sınav ilanında özel bir itiraz süresi varsa o süre geçerlidir. Dava açma süresi ise sonucun bildiriminden itibaren 60 gündür. MEB ve ÖSYM’nin merkezi ve ortak sınavlarında bu süre 10 güne iner.
İdareye itiraz etmeden doğrudan dava açabilir miyim?
Evet. İdareye başvuru dava açmanın ön şartı değildir. Başvuru yapılırsa dava süresi durur ve 30 gün içinde cevap gelmezse başvuru reddedilmiş sayılır.
Mülakat iptal davasını kazanınca doğrudan atanır mıyım?
Hayır. İptal kararı sınavı ortadan kaldırır, adayı başarılı saymaz. İdare adayı usule uygun yeni bir sözlü sınava alır ve atama bu sınavın sonucuna göre yapılır.
Sözlü sınavda ses kaydı alınmaması sınavı geçersiz kılar mı?
Tek başına kılmaz. Danıştay İDDK, yönetmelikte kayıt öngörülmeyen sınavlarda ses ve görüntü kaydını zorunlu saymamıştır. Soruların ve her üyenin puanının tutanağa geçirilmesi ise aranır.
Mülakat puanını mahkeme değiştirebilir mi?
Mahkeme puan vermez ve takdir yetkisini idarenin yerine kullanamaz. Sınavın usulüne aykırı yapıldığını tespit ederse işlemi iptal eder, yeni puanı idare verir.
Görevde yükselme sözlü sınavına dava açılabilir mi?
Evet. Görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavları da idari işlemdir. Bu davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Geriye dönük maaş ve özlük hakları istenebilir mi?
Usulsüz sınav nedeniyle geç atanan aday, uğradığı zarar için tam yargı davası açabilir. Bu dava iptal davasıyla birlikte ya da iptal kararının tebliğinden sonra dava süresi içinde açılır.
Kaynaklar
- Danıştay İDDK, E.2025/19, K.2025/57, 29.09.2025 ↩
- Danıştay İDDK, E.2024/8, K.2024/18, 22.05.2024 ↩
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 ↩
- Danıştay 12. Dairesi, E.2023/4717, K.2023/3858, 11.09.2023 ↩
- 2577 sayılı Kanun m.33/3 ↩
- Danıştay 12. Dairesi, E.2024/4866, K.2025/20, 13.01.2025 ↩
- 2577 sayılı Kanun m.3 ↩
- Yasin Sezer ve Hüseyin Bilgin, “Sözlü Sınavların Yargısal Denetimi”, TBB Dergisi, Sayı 86, 2009 ↩