İş sözleşmesinde yazan brüt ücret ile hesabınıza yatan net ücret arasındaki fark, kesintilerden oluşur. Brütten nete maaş hesaplama aracı bu kesintileri ay ay çıkarır. Hesaplanacak ayı ve aylık brüt ücreti girmeniz yeterlidir.
Dayanak: 5510 s.K. m.81, 193 s. GVK m.103 ve m.23/18, 488 s. DVK. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın ayrıntıları tutarı değiştirebilir.
Kesintiler hangi sırayla uygulanıyor?
Brüt ücretten önce SGK işçi payı ve işsizlik sigortası primi düşülür. Kalan tutar gelir vergisi matrahı olur. Damga vergisi ise doğrudan brüt tutar üzerinden hesaplanır.
| Kalem | Oran veya yöntem |
|---|---|
| SGK işçi payı | %14 (malullük, yaşlılık, ölüm sigortası ile genel sağlık sigortası payı toplamı) |
| İşsizlik sigortası | %1 |
| Gelir vergisi | Yıllık kümülatif matraha göre dilimli tarife |
| Damga vergisi | Brüt ücretin binde 7,59 |
5510 sayılı Kanun m.81’e göre sigortalı hissesi, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasında yüzde 9, genel sağlık sigortasında yüzde 5’tir. Toplam yüzde 14 eder.[1]
Prime esas kazancın üst sınırını aşan ücrette fazla tutar için prim kesilmez. Güncel üst sınır 297.270,00 TL.
Gelir vergisi dilimleri neden ay ay değişiyor?
Ücretli çalışanın gelir vergisi, yıl başından beri biriken matraha göre dilimlenir. Gelir Vergisi Kanunu m.103 tarifesinde ücret gelirleri için oranlar yüzde 15, yüzde 20, yüzde 27, yüzde 35 ve yüzde 40’tır.[2] Dilim sınırları her yıl yeniden belirlenir.
Matrah bir üst dilime geçtiği ay vergi artar ve net ücret düşer. Aynı brüt maaşı alan bir kişi bu nedenle yıl içinde farklı net tutarlar görür.
Asgari ücret istisnası
Gelir Vergisi Kanunu m.23’ün 18 numaralı bendi, asgari ücrete isabet eden kısım için gelir vergisi istisnası tanır. Damga vergisi için de aynı mantıkla istisna uygulanır.[3] Araç iki istisnayı da ay ay hesaba katar.
Asgari ücretle çalışan bir işçinin net ücreti bu yüzden brütünden yalnızca SGK ve işsizlik primi kadar düşük çıkar. Asgari ücretin üzerindeki ücrette istisna, vergiden asgari ücrete isabet eden tutarı düşer. Kalan fark vergilendirilir.
Brütten nete maaş hesaplama örneği
Aylık brüt ücreti 50.000 TL olan ve yıl boyunca aynı brütü alan bir işçinin bazı aylardaki bordrosu aşağıdaki gibidir. SGK ve işsizlik payı her ay 7.500,00 TL’dir (7.000,00 TL SGK, 500,00 TL işsizlik).
| Ay | Gelir vergisi | Damga vergisi | Net ücret |
|---|---|---|---|
| Ocak | 2.163,68 TL | 128,80 TL | 40.207,52 TL |
| Mayıs | 3.288,67 TL | 128,80 TL | 39.082,52 TL |
| Temmuz | 3.962,25 TL | 128,80 TL | 38.408,95 TL |
| Ekim | 4.634,90 TL | 128,80 TL | 37.736,30 TL |
| Aralık | 5.859,90 TL | 128,80 TL | 36.511,30 TL |
Rakamlar aracın bu sayfa hazırlanırken kullandığı dönem değerleriyle hesaplandı. Asgari ücret ya da vergi dilimleri değişirse tutarlar da değişir. Aracın 12 aylık tablosu seçtiğiniz brüt için tüm ayları gösterir.
Aracın kapsamadığı durumlar
- Yıl ortasında işe girenlerin önceki işverenden gelen kümülatif matrahı. Araç Ocak’tan başlayan çalışmayı varsayar.
- Yemek, yol ve çocuk yardımı gibi vergi istisnası taşıyan ödemeler. Yemek ve taşıma istisnaları Gelir Vergisi Kanunu m.23’te ayrıca düzenlenmiştir.
- Prim, ikramiye ve fazla mesai gibi aylık değişen ödemeler.
- Özel sağlık sigortası, bireysel emeklilik veya sendika aidatı kesintileri.
Bordro ile araç sonucu uyuşmazsa
Brütten nete maaş hesaplama sonucunda küçük farklar kuruş yuvarlamasından doğabilir. Büyük fark varsa önce brüt ücretin doğru girildiğine bakın. Sonra bordrodaki kümülatif vergi matrahı ve asgari ücret istisnasının uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilir.
Bordroda gösterilen ücretle fiilen ödenen ücret farklıysa konu ayrı bir uyuşmazlıktır.
Bu durum maaşın asgari ücretten gösterilmesi ve SGK primlerinin eksik ödenmesi yazılarında anlatılır. Ters yönde, yani istediğiniz net ücretin brüt karşılığı için netten brüte maaş hesaplama sayfasını kullanın. Elden yapılan ödemelerin sonuçları için işçiye elden ödeme yapılması yazısına bakabilirsiniz.
İlgili sayfalar: kıdem tazminatı hesaplama, fazla mesai ücreti hesaplama, tüm hesaplama araçları.
İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu.
Brütten Nete Maaş Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Brüt maaş ile net maaş arasındaki fark nedir?
Brüt maaş kesintilerden önceki tutardır. Net maaş SGK işçi payı, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra hesaba yatan tutardır.
Aynı brüt maaşın neti neden her ay farklı çıkıyor?
Gelir vergisi yıllık kümülatif matraha göre dilimlenir. Matrah yıl içinde yükseldikçe daha yüksek vergi oranı uygulanır ve net ücret düşer.
Asgari ücretin vergisi neden kesilmiyor?
Gelir Vergisi Kanunu m.23/18 ve Damga Vergisi Kanunu, asgari ücrete isabet eden kısım için istisna tanır. Asgari ücretli bu nedenle yalnızca SGK ve işsizlik primi öder.
SGK tavanının üzerindeki ücretten prim kesilir mi?
Kesilmez. Prim, prime esas kazancın üst sınırına kadar olan kısım üzerinden alınır. Gelir vergisi ve damga vergisi ise ücretin tamamı üzerinden hesaplanır.
İşverenin ödediği toplam maliyet bu sonuçta görünür mü?
Görünmez. Araç işçinin eline geçen net ücreti hesaplar. İşveren payı primleri ayrıca işveren maliyetine eklenir.
Kaynaklar