Dava dilekçesi aile mahkemesine verildi ve davalıya tebligat çıkarıldı. Takvim işlemeye başladı. İlk soru hep aynıdır. Boşanma davası ne kadar sürer? Kanunda toplam süre sınırı yoktur. Süre; tarafların anlaşıp anlaşmadığına, delil sayısına ve kanun yollarının kullanılıp kullanılmadığına göre dosyadan dosyaya değişir.
Aşağıda önce ilk günlerde bakılacak noktalar, sonra aşamalar ve işleyen süreler kronolojik sırayla verilir. Harç ve avans tutarları her dönem değiştiği için yazıda rakam yoktur.
Boşanmada Dava Açıldıktan Sonra İlk Günlerde Hangi Üç Şeye Bakılır?
Dilekçe mahkeme kaydına girdikten sonra şu üç konu kontrol edilir.
- Yetkili mahkeme. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.[1] İstanbul’da bu, yerleşim yerine göre Bakırköy gibi adliyelerdeki aile mahkemeleri anlamına gelir.
- Tebligat. Davalının cevap süresi, dava dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren başlar.[2] Tebligat adrese ulaşmazsa dosya ilk adımda bekler.
- Geçici önlemler. Hakim, dava sürerken barınma, geçim, mal yönetimi ve çocukların bakımı için gerekli önlemleri kendiliğinden alır.[3] Bu konularda dava sonu beklenmez.
Şartların ve sonuçların genel çerçevesi için boşanma rehberine bakılabilir. Bu yazı yalnızca süre ve sıra üzerinde durur.
Boşanma Davası Ne Kadar Sürer? Kanun Süreyi Nasıl Düzenler?
Türk Medeni Kanunu bu dava için bir bitirme süresi koymaz. Hakim, davanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz.[4] Tarafların ikrarı da hakimi bağlamaz. Bu kurallar, çekişmeli dosyada delil toplama aşamasını belirleyici kılar.
Basit yargılama usulüne tabi davalar arasında boşanma yer almaz.[5] Aile mahkemelerinde, özel kanunlar saklı kalmak kaydıyla, 4787 sayılı Kanun’da hüküm bulunmayan konularda Türk Medeni Kanunu’nun aile hukukuna ilişkin usul hükümleri ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu uygulanır.[6] Dilekçeler karşılıklı verilir, ardından ön inceleme ve tahkikat gelir.
Tahkikatta duruşmalar arasındaki süre üç aydan uzun olamaz. Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe yoluyla işlem yapılması gibi zorunlu hallerde hakim, gerekçesini belirterek daha uzun süre belirleyebilir.[7] Bu sınır 31.07.2026’da yayımlanan 7589 sayılı Kanunla eklenmiştir.
Boşanma Davasının Aşamalarında Hangi Süre İşler ve Nereye Başvurulur?
Tablo, kanunda yazılı süreleri dava açılışından temyize kadar sıralar. Sürelerin çoğu, tebliğ gibi belgeli bir olaydan başlar.
| Aşama | Süre veya kural | Başvurulan yer | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Dava açılışı | Genel sebepte dava süresi yok. Zina ve pek kötü davranışta öğrenmeden 6 ay, olaydan en çok 5 yıl | Aile mahkemesi | TMK m.161, 162, 166 |
| Cevap dilekçesi | Tebliğden iki hafta. Mahkeme en çok bir ay ek süre verebilir | Davanın görüldüğü mahkeme | HMK m.127 |
| Cevaba cevap, ikinci cevap | Tebliğden itibaren ikişer hafta | Davanın görüldüğü mahkeme | HMK m.136 |
| Ön inceleme | Dilekçelerden sonra. Uyuşmazlık noktaları belirlenir, sulh teşvik edilir | Aile mahkemesi | HMK m.137, 4787 m.7 |
| Tahkikat | Duruşma aralığı en çok üç ay, zorunlu haller hariç | Aile mahkemesi | HMK m.147/3 |
| İstinaf | Kararın tebliğinden iki hafta | Kararı veren mahkeme ya da başka bir yer mahkemesi. İnceleyen merci bölge adliye mahkemesidir | HMK m.343, 345 |
| Temyiz | İstinaf kararının tebliğinden iki hafta | Kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi. İnceleyen merci Yargıtay’dır | HMK m.361, 365 |
Temyiz yolunun açık olup olmadığı HMK m.362’deki sınırlara göre belirlenir. Kanun yoluna süresinde başvurulmazsa karar kesinleşir. Dilekçe için çekişmeli boşanma dilekçesi örneği yol gösterebilir.
Davanın hangi mahkemede ve hangi sırayla açıldığı boşanma davası nasıl açılır yazısında yer alır.
Anlaşmalı Boşanmada Süre Neden Daha Kısa Olabilir?
Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşler birlikte başvurabilir veya bir eş diğerinin davasını kabul edebilir. Bu halde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.[8] Sarsılmanın ayrıca ispatlanması gerekmediği için bu yolda çekişmeli dosyadaki ispat yükü hafifler.
Hakim yine de tarafları bizzat dinler. İradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir. Gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya hükmolunur.
Süre bu yüzden protokolün eksiksiz hazırlanmasına bağlıdır. Çocuğun velayeti, kişisel ilişki, nafaka ve mal paylaşımı protokolde açık yazılmazsa duruşma ertelenebilir. Örnek metin için anlaşmalı boşanma dilekçesi ve protokol örneğine bakılabilir.
Çekişmeli Boşanmada Süreyi Uzatan Kalemler Nelerdir?
Çekişmeli dosyada süreyi tek bir kalem belirlemez. Şu dört kalem duruşma sayısını artırabilir.
- Tanık ve belge. Taraflarca gösterilen tanıkların dinlenmesi ve resmi kurumlardan belge getirtilmesi birden fazla duruşma gerektirebilir.
- Bilirkişi incelemesi. Mal varlığı veya başka teknik bir konuda rapor istenirse, rapor ve itiraz süreci duruşma aralığını uzatır.
- Çocuklara ilişkin inceleme. Aile mahkemesi, taraflar arasındaki uyuşmazlık nedenlerine ilişkin araştırma için psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanabilir.[9]
- Delil avansı. Tanık, bilirkişi veya keşif için istenen avans süresinde yatırılmazsa diğer taraf yatırabilir, yatırılmazsa o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği davalara ilişkin hükümler saklıdır.[10]
Hakim, ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini boşanma kararında düzenler.[11] Bu başlıkta uyuşmazlık varsa tahkikat uzayabilir.
Adli Tatil Boşanma Davasının Süresini Etkiler mi?
Adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos’ta sona erer.[12] Tatilde her çeşit nafaka davası, velayete ilişkin davalar ve geçici hukuki koruma talepleri görülür. Boşanmanın kendisi bu listede sayılmaz.[13] Duruşma günleri bu nedenle tatil sonrasına düşebilir. Mahkeme ivedilik kararı verirse dava tatilde de görülebilir.
Adli tatile tabi işlerde bir sürenin bitimi tatile rastlarsa, süre tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.[14] Bir sürenin bu kapsama girip girmediği dosyaya göre değerlendirilir.
Boşanmada Hangi Masraf Kalemleri Doğar ve Kime Yüklenir?
Masraf kalemleri dava boyunca farklı aşamalarda ortaya çıkar. Tutarlar yazıda verilmemiştir; çünkü harçlar, gider avansı tarifesi ve avukatlık asgari ücret tarifesi her yıl güncellenir.
- Harçlar. Başvurma, karar ve ilam harçları yargılama giderlerindendir.[15]
- Gider avansı. Davacı, yargılama harçları ile Adalet Bakanlığınca her yıl çıkarılan tarifedeki avansı dava açarken yatırır. Avans yetmezse mahkeme iki haftalık kesin süre verir.[16]
- Delil avansı. Tanık, bilirkişi ve keşif için mahkemenin belirlediği tutar, verilen kesin sürede yatırılır.[17]
- Tebligat ve posta giderleri. Dava nedeniyle yapılan tebliğ ve posta giderleri de yargılama giderine girer.[18]
- Vekalet ücreti. Vekille takip edilen davada kanun gereği takdir edilen vekalet ücreti yargılama giderindendir.[19]
Kanunda yazılı haller dışında yargılama giderleri, aleyhine hüküm verilen taraftan alınır.[20] Hangi kalemin kimin üzerinde kalacağı, kararın hüküm kısmında yazılır. Giderlerin ayrıntısı için Hukuk Muhakemeleri Kanunu metnine bakılabilir.
Boşanmada Tebligat Gecikirse, Duruşmaya Gelinmezse veya Dava Reddedilirse Ne Olur?
Boşanma Dilekçesinin Tebligatı Adrese Ulaşmazsa
Davalıya çıkarılan tebligat ulaşmadıkça cevap süresi işlemeye başlamaz. Dilekçeler aşaması da bu yüzden uzar. Adres değişikliğinin mahkemeye bildirilmesi, süreyi gereksiz yere uzatmaz.
Taraflar Boşanma Duruşmasına Gelmezse
Usulüne uygun çağrılan taraflar duruşmaya gelmez veya takip etmeyeceklerini bildirirse dosya işlemden kaldırılır. İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen dava açılmamış sayılır ve talep de yapılmamış kabul edilir.[21] Yenileme dilekçesi bu üç aylık süre içinde verilmelidir.
Boşanma Talebi Reddedilirse
Boşanma sebeplerinden biriyle açılan dava reddedilir ve karar kesinleşirse, kesinleşme tarihinden başlayarak bir yıl geçtiğinde ortak hayat yeniden kurulmamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır. Eşlerden biri bu halde yeniden boşanma isteyebilir.[22] Bu fıkra 14.11.2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değişmiş ve değişiklik 27.11.2024’te yürürlüğe girmiştir. Eski kaynaklardaki süre bilgisine bu yüzden güvenilmemelidir.
Boşanma Kararının Kesinleşmesi Mal Rejimi Davasını Nasıl Etkiler?
Süre sorusu boşanma kararıyla bitmez. Mal rejiminin tasfiyesi kural olarak boşanmanın kesinleşmesinden sonra gündeme gelir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bir mal rejimi dosyasında, devam eden boşanma davasının sonucunun beklenmesi ve bu davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini belirtmiştir.
“Kural olarak, boşanma kararı kesinleşmedikçe mal rejiminin tasfiyesi gerçekleştirilemez.”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2021/5560, K.2022/264, 19.01.2022 (bozma, oybirliği)
Bu karar, mal rejimi davasındaki bir usul sorununa ilişkindir ve davanın açılmasını yasaklamaz. Yine de boşanma davasının sonucunun neden önemli olduğunu gösterir. Boşanmanın mali sonuçları için ayrı bir dava gerekiyorsa, onu açmadan önce boşanma davasının durumu ve kesinleşme tarihi mahkeme kayıtlarından kontrol edilmelidir.
Boşanma Sürecinde Süre Kaybettiren Hatalar Nelerdir?
- Cevap, istinaf ve temyiz süresi iki hafta olduğu halde tebliğ tarihini not etmemek.
- Gider veya delil avansını verilen kesin sürede yatırmamak.
- Mazeretsiz duruşmaya gelmemek ve işlemden kaldırılan dosyayı üç ay içinde yenilememek.
- Arabulucu son tutanağını beklemek. Zorunlu arabuluculuk 7036 sayılı Kanun m.3 uyarınca işçi veya işveren alacağı, tazminatı ve işe iade davalarında dava şartıdır.[23] Boşanmada dava şartı değildir, beklemek davayı boşuna geciktirir.
- Devam eden boşanma davası varken mal rejimi davasının hemen sonuçlanacağını düşünmek.
Dosyanıza özgü süre hesabı için avukata sor sayfasından soru iletilebilir. Diğer dava dilekçeleri için dilekçe örnekleri sayfası kullanılabilir.
Boşanma Davasının Süresi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Boşanma davası ne kadar sürer?
Kanunda bunun için bir bitirme süresi yoktur. Anlaşmalı dosyada hakimin tarafları dinleyip protokolü uygun bulması yeterli olabilir. Çekişmeli dosyada delil, bilirkişi, çocukla ilgili inceleme ve kanun yolu süreleri toplam süreyi belirler. Tahkikatta duruşmalar arası süre ise üç ayı geçemez, zorunlu haller hariç.
Anlaşmalı boşanma için evlilik en az ne kadar sürmüş olmalı?
Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Hakim tarafları bizzat dinler ve protokolü uygun bulursa boşanmaya hükmeder.
Nafaka ve çocuk konusunda karar için dava sonu beklenir mi?
Hayır. Hakim dava devam ederken barınma, geçim ve çocukların bakımı gibi konularda geçici önlemleri kendiliğinden alır. Bu önlemler dava sürerken uygulanır.
Dava reddedilirse yeniden ne zaman açılabilir?
Ret kararı kesinleştikten sonra bir yıl geçmiş ve ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır. Eşlerden biri bu durumda boşanma isteyebilir. Yeni bir olay yaşanmışsa o olaya dayanan ayrı bir dava da gündeme gelebilir.
Boşanmada harç ve gider avansı ne zaman yatırılır?
Davacı, yargılama harçlarını ve gider avansını dava açarken mahkeme veznesine yatırır. Avans yetmezse mahkeme iki haftalık kesin süre verir. Delil avansı ise mahkemenin belirlediği kesin süre içinde yatırılır.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.168. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.127/1. ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169. ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.184/1. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.316/1. ↩
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.7. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.147/3 (7589 sayılı Kanun m.21, RG 31.07.2026). ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/3. ↩
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.5. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.324/2 ve m.324/3. ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182/1. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.102/1. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.103/1. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.104/1. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.323/1-a. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.120. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.324/1. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.323/1-b. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.323/1-ğ. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.326/1. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.150. ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/4 (7532 sayılı Kanun m.13 ile değişik). ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1. ↩