Boşanma Davasında Deliller: Hangileri Kabul Edilir?

Aile mahkemesinin dava dilekçesi bugün elinize geçti. Boşanma davasında deliller olarak eşiniz WhatsApp yazışmalarına, bir otel kaydına ve iki tanığa dayanmış. Süre işlemeye başladı.

Deliller dilekçe aşamasında belirlenir ve kanundaki sürelerle sınırlıdır. Bir kanıtın dikkate alınması, nasıl elde edildiğine de bağlıdır. Süreler ve delil türleri aşağıda sırayla anlatılıyor.

Dava Dilekçesi Tebliğ Edildiğinde İlk Bakılacak Üç Şey Nedir?

• Tebliğ tarihi. Cevap süresi tebliğden itibaren iki haftadır. Tebliğ evrakını ve tarihini saklayın.
• Dayanılan boşanma sebebi. Zina, pek kötü davranış ya da evlilik birliğinin sarsılması gibi sebep, ispatlanacak vakıaları belirler.
• Delillerin kaynağı. Eşinizin sunduğu kayıt ya da yazışmanın nasıl elde edildiğine bakın. Kendi delillerinizi de aynı ölçüyle kontrol edin.

Boşanmada yargılama, Türk Medeni Kanunu’ndaki özel kurallar saklı kalmak üzere HMK’ya tabidir.^[1] Taraflar dayandıkları vakıaları ve her vakıanın hangi delille ispat edileceğini dilekçede göstermek zorundadır.^[2]

Boşanma Davasında Deliller Hangi Süreler İçinde Sunulur?

Dilekçeler ve karar aşamasında altı süre öne çıkar. Hepsi aşağıdaki tabloda toplandı.

Ne Zaman	Hangi Süre	Kime Başvurulur
Dava dilekçesinin tebliği	Cevap için iki hafta, gerekçeli başvuruda en çok bir ay ek süre	Davanın açıldığı aile mahkemesi
Cevap dilekçesinin tebliği	Cevaba cevap için iki hafta, ikinci cevap için de iki hafta	Aynı aile mahkemesi
Ön inceleme davetiyesinin tebliği	Dilekçede adı geçen belgeler için iki haftalık kesin süre	Aynı aile mahkemesi
Zina ya da pek kötü davranışın öğrenilmesi	Altı ay, her halde beş yıl	Aile mahkemesinde dava
Boşanma kararının tebliği	İstinaf için iki hafta	Kararı veren mahkeme (incelemeyi bölge adliye mahkemesi yapar)
İstinaf kararının tebliği	Temyiz için iki hafta	Kararı veren bölge adliye mahkemesi (incelemeyi Yargıtay yapar)

Cevap ve cevaba cevap süreleri HMK’dadır.^[3] İstinaf ve temyiz süreleri kanunda iki haftadır, dilekçeler ise kararı veren mahkemeye verilebilir.^[4] Zina ve pek kötü davranışta altı aylık süre öğrenme anından başlar.^[5] Küçük düşürücü suç ve evlilik birliğinin sarsılması sebeplerinde bu hak düşürücü süre yoktur.^[6]

Sebeplerin tek tek anlamı ve süreleri boşanma sebepleri yazısında açıklanır.

Tabloda olmayan bir süre daha vardır. Boşanma hükmü kesinleştikten sonra evliliğin sona ermesinden doğan dava hakları bir yıl içinde zamanaşımına uğrar.^[7] Tazminat ve nafaka belgeleri bu yüzden karar sonrasında da saklanmalıdır.

Süresinde cevap vermeyen davalı, davacının vakıalarının tamamını inkar etmiş sayılır. Davalının kendi vakıaları ve delilleri ise dilekçede yer almamış olur.^[8] Süreden sonra delil göstermek kural olarak yasaktır. Gecikme davayı uzatma amacı taşımıyorsa ya da tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa mahkeme izin verebilir.^[9]

Ön incelemede hakim, tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı noktaları tek tek belirler.^[10] Delil planı bu noktalara göre kurulur. Her delilin hangi vakıaya ait olduğu dosyada açıkça yazılmalıdır.^[11] Ön inceleme davetiyesindeki ihtara rağmen belgeler sunulmazsa o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır.^[12] İstinaf aşamasında ise yeni delile dayanılamaz. İlk derecede usulüne uygun gösterilip incelenmeden reddedilen ya da mücbir sebeple gösterilemeyen deliller bunun dışındadır.^[13] Dilekçenin kurgusu için boşanma davası dilekçesi örneği sayfasına bakılabilir. Davanın genel akışı boşanma davası sayfasında yer alır.

Hukuka Aykırı Yolla Elde Edilen Delil Boşanma Davasında Kullanılabilir mi?

Kural olarak hayır. Hukuka aykırı elde edilmiş deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.^[14] Anayasa’nın 38. maddesi de kanuna aykırı elde edilen bulguların delil sayılamayacağını söyler.^[15] Ceza yargılamasında aynı ilke Ceza Muhakemesi Kanunu’nda bulunur.^[16]

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 19.11.2024 tarihli kararında bir eşin diğerinin haberi ve rızası olmadan ortak konuta gizlice yerleştirdiği ses kayıt cihazının kayıtlarını değerlendirdi. İlk derece mahkemesi kayıtlara itibar etmemişti. Daire bunu benimsedi ve kayıtların içeriğini aktaran tanık beyanının da hükme esas alınamayacağını belirtti. Kayıtlara dayanan kusur yüklemesini hatalı bularak kusur belirlemesini bozdu.^[17]

“Hukuka aykırı olarak elde edilen herhangi bir delil, yargılama esnasında kullanılamaz ve delil olma vasfını yitirir.”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2024/658, K.2024/8815, 19.11.2024 (kısmen bozma, kısmen onama)

Hukuka aykırılık yalnızca delilin değerini etkilemez. Başkasının konuşmasını dinlemek, katıldığı konuşmayı rıza olmadan kaydetmek ya da özel hayatın gizliliğini ihlal etmek ayrı birer suç tipidir.^[18] Şikayet halinde ceza soruşturması başlayabilir. Bir delilin hukuka uygun sayılıp sayılmayacağını mahkeme olayın koşullarına göre değerlendirir.

Mesaj Yazışması, Otel Kaydı ve Sosyal Medya Paylaşımı Delil Sayılır mı?

WhatsApp yazışması, otel kaydı ve paylaşımlar delil olabilir. Şart, hukuka uygun yoldan elde edilmeleridir. Kanun, elektronik ortamdaki verileri ve ses kaydını belge sayar.^[19] Kanunun belirli delille ispatı emretmediği hallerde her delile başvurulabilir.^[20] Eşin kendi telefonuna gelen mesaj ile başkasının cihazına izinsiz girilerek alınan mesaj aynı değerde değildir.

Karşı taraf yazışmanın kendisine ait olduğunu ya da içeriğini kabul etmeyebilir. Bu durumda mahkeme teknik incelemeyi bilirkişiye bırakabilir.^[21] Raporun nasıl değerlendirileceği için bilirkişi raporuna itiraz sayfası okunabilir.

Otel, uçuş ve operatör kayıtları ilgili kurumdan mahkeme aracılığıyla istenebilir.^[22] Bu yol, eşin hesabına ya da telefonuna izinsiz girerek kayıt almaktan farklıdır. Kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirmek de ayrı bir suçtur.^[23]

Herkese açık bir paylaşımın içeriği silinebilir. Kaybolma ihtimali varsa noterde vakıa tespiti yapılabilir veya mahkemeden delil tespiti istenebilir. Delil tespiti için hukuki yarar gerekir.^[24]

Şiddet ve Pek Kötü Davranış İddiasında Hangi Kayıtlar Delil Olur?

Hastane ve adli tıp raporları bu tür iddiada ilk akla gelen belgelerdir. Kolluk tutanağı ve açılmış bir ceza dosyası da delil olabilir. Mahkeme bunları ilgili kurumdan getirtir.^[22]

Belgelerdeki tarih ve olay anlatımı dilekçedeki vakıayla örtüşmelidir. Altı aylık sürenin başlangıcı için de belge tarihi önem taşır. Fotoğraf ve yazışmaların kim tarafından, ne zaman alındığı ayrıca not edilmelidir.

Tanık ve Bilirkişi Delili Nasıl Kullanılır?

Tanık gösteren taraf, hangi vakıa için kimin dinleneceğini ve tebliğe elverişli adreslerini mahkemeye bildirir. Listede olmayan kişi dinlenemez ve ikinci liste verilemez.^[25] Tanık bildiğini sözlü olarak anlatır ve sözü kesilmeden dinlenir.^[26] Davetiye çıkmadan taraf tarafından hazır bulundurulan tanık da dinlenebilir.^[27]

Eşin akrabaları sıkça tanık olur. Evlilik bağı sona ermiş olsa bile eş, altsoy, üstsoy ve üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları tanıklıktan çekinebilir.^[28] Tanığın güvenilirliğini zedeleyen bir durum varsa karşı taraf itiraz eder.^[29] On beş yaşını bitirmemiş çocuk yeminsiz dinlenir.^[30]

Aile mahkemesi, taraflar arasındaki uyuşmazlık nedenlerini araştırmak için psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanabilir.^[31] Hukuki değerlendirme ise bilirkişiye bırakılamaz.^[32]

Boşanmada İkrar, Yemin ve Hakimin Takdiri Delilleri Nasıl Etkiler?

Boşanmada kurallar genel yargılamadan ayrılır. Hakim, boşanma sebebinin dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış saymaz. Olgular hakkında yemin teklif edilemez. Tarafların ikrarı da hakimi bağlamaz. Deliller serbestçe takdir edilir.^[33]

Bu yüzden eşin “evet, öyle oldu” demesi tek başına yetmez. Anlaşmalı boşanmada ise ikrarın hakimi bağlamayacağı kuralı uygulanmaz.^[34] Protokol konusu için anlaşmalı boşanma dilekçesi ve protokol örneği sayfasına bakılabilir.

Süre Kaçırma, Geç Bulunan Mesaj ve Gizli Kayıt Durumunda Ne Olur?

Cevap süresi geçti. Davacının vakıaları inkar edilmiş sayılır, davacı yine her vakıayı ispatlamak zorundadır. Fakat davalının kendi delillerini sonradan sunması ancak sınırlı hallerde mümkün olur. Bu yüzden mahkemenin ek süre verip vermediği ilk gün öğrenilmelidir.

Mesaj geç bulundu. Zina iddiasında altı aylık süre, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlar. Öğrenme tarihini gösteren ilk kayıt bu yüzden önem taşır. Mesajın nasıl ele geçirildiği de not edilmelidir. Süre geçmişse davacı, olayın sonradan öğrenildiğini ispatlamak zorunda kalabilir.

Eşin gizli ses kaydı dosyada. Kaydın hukuka aykırı elde edildiği mahkemeye gecikmeden bildirilmelidir. Mahkeme, kaydın ve kayda dayanan tanık anlatımının dikkate alınıp alınmayacağına karar verir. Kayıt dışarıda kalsa bile dosyadaki diğer deliller değerlendirmeye devam eder.

Deliller Kusur, Tazminat ve Nafaka Taleplerini Nasıl Etkiler?

Kusur belirlemesi mali sonuçları etkiler. Maddi tazminatı kusursuz veya daha az kusurlu eş ister. Manevi tazminatı ise kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş ister.^[35] Yoksulluk nafakası isteyen eşin kusuru daha ağır olmamalıdır.^[36]

Tazminat talebinin şartları ve süresi boşanmada maddi ve manevi tazminat yazısında yer alır.

Anayasa Mahkemesi, 4/6/2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. İptal, Resmi Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra, 30/6/2027’de yürürlüğe girecek. Bu konuda yeni bir kanun düzenlemesi henüz yoktur. Madde metni için mevzuat.gov.tr güncel haliyle izlenebilir.

Eşe Karşı Delil Toplarken Yapılmaması Gerekenler Nelerdir?

• Eşin telefonuna ya da hesabına şifre tahmin ederek girmeyin.
• Eve, araca veya iş yerine gizli kayıt cihazı yerleştirmeyin.
• Elde ettiğiniz görüntü veya yazışmaları sosyal medyada paylaşmayın. İfşa ayrı suç tipidir.
• Cevap süresini son güne bırakmayın, delil listesini dilekçeyle birlikte hazırlayın.
• Tanığa ne söyleyeceğini öğretmeyin. Çelişki kusur belirlemesini sizin aleyhinize çevirebilir.
• Eşin ikrarının tek başına yeterli olacağını varsaymayın.

Yukarıda anılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu maddelerinin güncel metni resmi sitede yer alır. Her dosya kendi delilleriyle değerlendirilir. Sonuç konusunda bir öngörü yapılamaz.

Boşanma Delilleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.184, 4787 sayılı Kanun m.7 ↩
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1-e, f, m.129/1-d, e, m.194 ↩
3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.127, m.136, m.139/1-ç ↩
4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.343/1, m.345, m.361, m.365/1 ↩
5. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.161, m.162 ↩
6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.163, m.166 ↩
7. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.178 ↩
8. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.128 ↩
9. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.145 ↩
10. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.137, m.140/1 ↩
11. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.194/2 ↩
12. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.140/5 ↩
13. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.357 ↩
14. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189/2 ↩
15. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.38/6 ↩
16. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.206/2-a, m.217/2 ↩
17. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 19.11.2024 tarihli, 2024/658 E., 2024/8815 K. sayılı karar ↩
18. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.132, m.133, m.134 ↩
19. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199 ↩
20. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.192 ↩
21. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.266 ↩
22. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.195 ↩
23. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.136 ↩
24. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.400, m.401/2 ↩
25. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.240/2 ↩
26. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.261/2 ↩
27. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.243/1 ↩
28. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.248/1 ↩
29. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.255 ↩
30. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.257/1-a ↩
31. 4787 sayılı Kanun m.5 ↩
32. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.266/1 ↩
33. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.184 ↩
34. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/3 ↩
35. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.174 ↩
36. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.175 ↩