Hastaneden çıkış belgesi elinizde. Bebek doğdu, eşiniz dinleniyor ve ertesi sabah işyerinde bir mesai var. İlk soru çoğu zaman tek cümledir. Babalık izni kaç gün sürer ve işverene nasıl bildirilir?
Kanunda “babalık izni” adıyla ayrı bir madde yoktur. Hak, 4857 sayılı İş Kanunu’nun Ek 2. maddesinde mazeret izni başlığı altında düzenlenir. Aynı madde evlilik ve yakın kaybı için de süre verir. Süt izni ise 74. maddede yer alır. Bu yazı süreleri, talep sırasını ve ücret kesilirse işleyecek süreleri bir arada gösterir.[1]
Eşi Doğum Yapan İşçi Kaç Gün Ücretli İzin Alır?
Ek 2. madde, eşinin doğum yapması halinde işçiye on gün ücretli izin verileceğini söyler. Bu süre 7578 sayılı Kanunla değişmiş ve değişiklik 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe girmiştir.[2] Daha eski bir olay söz konusuysa olay tarihindeki metin ayrıca kontrol edilmelidir.
Aynı fıkra evlenme, evlat edinme ve yakın ölümü için üç gün ücretli izin tanır. Metin yalnız gün sayısını verir. Günlerin hangi tarihte başlayacağı ve nasıl sayılacağı madde içinde ayrıca düzenlenmemiştir. Bu yüzden talebin tarihli ve yazılı yapılması sonradan ispat kolaylığı sağlar. Güncel metin için mevzuat.gov.tr’deki 4857 sayılı Kanun sayfası esas alınmalıdır.
Doğum, Evlilik veya Ölüm Olayında Önce Neye Bakılır?
Olay günü üç noktayı kontrol edin.
- Çalışma türü. Bu yazı iş sözleşmesiyle çalışan işçiler içindir. Devlet memurlarının izinleri 657 sayılı Kanunda ayrıca düzenlenir ve buradaki süreler memurlara uygulanmaz.
- Yakınlık derecesi. Ölüm izni yalnız ana, baba, eş, kardeş ve çocuk için sayılmıştır. Amca, teyze ve büyükanne gibi yakınlar maddede geçmez.
- Sözleşme hükmü. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ayrıca izin öngörüyorsa o izin sözleşmeden doğar. Kanuni hak gibi anlatılmaz, sözleşme metnine göre değerlendirilir.
Babalık, Süt, Evlilik ve Ölüm İzni Kaç Gündür?
Tablo, iki maddedeki süreleri tek yerde toplar. Yıllık ücretli izin tabloda yoktur, çünkü 53. maddeden itibaren ayrı bir hak olarak düzenlenir. Ayrıntısı yıllık ücretli izin hakkı ve izin ücreti yazısındadır.
| İzin | Süre | Kimin Hakkı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Eşinin doğum yapması | On gün ücretli | İşçi | Ek m.2/1 |
| Evlenme veya evlat edinme | Üç gün ücretli | İşçi | Ek m.2/1 |
| Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü | Üç gün ücretli | İşçi | Ek m.2/1 |
| Çocuğun en az yüzde yetmiş engelli veya süreğen hastalıklı olması halinde tedavisi, hastalık raporuna dayalı | Bir yılda on güne kadar ücretli | Ebeveynlerden yalnız biri | Ek m.2/2 |
| Süt izni | Günde toplam bir buçuk saat, çocuk bir yaşına kadar | Kadın işçi | m.74 |
| Analık izni | Doğumdan önce sekiz, sonra on altı hafta | Kadın işçi | m.74/1 |
Çoğul gebelikte doğumdan önceki sekiz haftaya iki hafta eklenir. Annenin doğumda veya doğum sonrasında ölmesi halinde doğum sonrası kullanılamayan süreler babaya kullandırılır.[3] Bu hüküm on günlük babalık izninden ayrıdır.
İzin Reddedilir ya da Ücret Kesilirse Hangi Süreler İşler?
İşveren izni vermez veya izin günleri için ücret keserse işçinin önünde bir süre tablosu açılır. Her satır ayrı bir sürenin başlangıcını gösterir.
| Aşama | Süre | Dayanak | Ne Yapılır |
|---|---|---|---|
| İzin talebi | Olay günü | Ek m.2 (şekil şartı aramaz) | İspat için yazılı ve tarihli talep verilir |
| Kesilen izin ücreti | Zamanaşımı beş yıl | 4857 m.32/son | Süre ücretin ödenmesi gereken günden işler |
| Dava şartı | Dava açmadan önce | 7036 m.3/1 | Arabulucuya başvurulur |
| Arabulucu | Üç hafta, zorunlu halde bir hafta daha | 7036 m.3/10 | Son tutanak alınır |
| Zamanaşımı durması | Başvurudan son tutanağa kadar | 7036 m.3/17 | Süre işlemez |
| Fesih geldiyse | Tebliğden itibaren bir ay | 4857 m.20/1 | İşe iade için arabulucuya başvurulur |
| İşe iade davası | Son tutanaktan iki hafta | 4857 m.20/1 | İş mahkemesinde dava açılır |
İzin günlerinin ücreti ödenmemişse alacak, ücret alacağı niteliğindedir. Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.[4] Süre, alacak muaccel olduğunda, yani ücretin ödenmesi gereken günde işlemeye başlar. İşçi alacağı davalarında arabulucuya başvurmak 7036 sayılı Kanun uyarınca dava şartıdır.[5] Başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur.[6]
Ücret kesintisinin başka biçimleri için maaşı ödenmeyen işçi ne yapmalı yazısına bakılabilir.
İzin kullanan işçiye fesih gelirse bildirim her halde yazılı yapılır.[7] Şekil kuralları fesih bildirimi nasıl yapılır yazısında anlatılır. Otuz işçi ve altı ay kıdem şartı varsa işe iade yolu açıktır.[8] Şartlar ve süreler işe iade davası yazısında ayrıca ele alınır.
Mazeret İzni Kullanılmazsa Ücrete Dönüşür mü?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin incelediği bir davada işçi, kıdem tazminatı, fazla mesai ve hafta tatili ücretiyle birlikte nikah izni ücretini de istemişti. Yerel mahkeme davayı kısmen kabul etmişti. Davalı işverenin temyizi üzerine Daire, nikah izni ücretinin kabulünü hatalı buldu. Dosyada işçinin bu izni kullanmayacağına dair açık beyanı da bulunuyordu. Bu noktada karar bozuldu.
“yıllık ücretli izin gibi ücrete dönüşmez.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2014/30441, K.2016/5377, 09.03.2016 (bozma)
Gerekçenin mantığı açıktır. Mazeret izni olay anında kullanılmak üzere verilir. Karar nikah izniyle ilgilidir. Ölüm ve doğum izinleri aynı maddede düzenlendiği için gerekçe onlar bakımından da yol gösterir. Yine de izni kullanmayıp sonradan para karşılığı istemek sonuç getirmeyebilir. Süt izni kararında ise işverenin kullandırmadığı iddia edilen izin saatlerinde çalışılmışsa karşılığı fazla mesai olarak hesaplanmıştır. İşçinin kullanmaktan vazgeçtiği izin ile işverenin engellediği iznin sonucu bu yüzden aynı olmayabilir.
Süt İzni Toplu Kullanılabilir mi, Kullandırılmazsa Ne Olur?
Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Saatlerin hangi aralıkta ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.[9]
Yirmi dört haftalık sürenin, çoğul gebelikte yirmi altı haftalık sürenin tamamlanmasından sonra kadın işçi isterse altı aya kadar ücretin ödenmediği izin kullanabilir.[10] Doğum sonrası analık hali izninin bitiminden itibaren, çocuğun hayatta olması kaydıyla, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücret ödenmeyen izin de istenebilir. Süre birinci doğumda altmış, ikinci doğumda yüz yirmi, sonraki doğumlarda yüz seksen gündür. Süt iznine ilişkin hükümler yalnız bu yarım çalışma izninden yararlanılan sürede uygulanmaz.[11]
Kadın işçinin doğum izni ve sonrasında kullanabileceği haklar doğum izni, ücretsiz izin ve yarım çalışma hakkı yazısında ayrıca ele alınır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bir davada süt izninin işverence engellendiği iddiasını inceledi. İşveren ise toptan beş gün süt izni kullandırdığını savunuyordu. Yerel mahkeme, kanunda süt izninin ücrete çevrileceğine dair hüküm bulunmadığı gerekçesiyle alacağı reddetmişti. Daire bu kararı bozdu.[12]
Gerekçeye göre süt izni yasadan doğan bir mazeret izni ve yasal haktır. Kural olarak ücrete tabidir. Ertelenmez ve sonradan kullanılamaz. İşçi iznini toplayarak toplu kullanma talebinde bulunamaz. İşçi o bir buçuk saatte çalışmışsa karşılığı fazla mesai olarak hesaplanır. Böyle bir alacağın hesabında fazla mesai hesaplama aracı yol gösterir.
Üç Örnek Durumda İzin Süreleri Nasıl İşler?
Eşi Doğum Yapan İşçinin Ücreti Kesilirse Ne Yapılır?
Bir işçi eşinin doğum yaptığı gün yazılı olarak izin ister. İşveren on günlük izni kabul etmez ve işçinin gelmediği günlerin ücretini keser. Ek 2. madde ücretli izin verdiği için kesilen tutar ücret alacağıdır. İşçi önce yazılı itirazını yapar. Sonuç alamazsa arabulucuya başvurur ve beş yıllık süreyi izler.
Yakınını Kaybeden İşçiye Devamsızlık Tutanağı Tutulursa Ne Olur?
Bir işçi annesini kaybeder ve üç gün izin kullanır. Dönüşünde devamsızlık tutanağıyla karşılaşır. Devamsızlığa dayanan haklı fesih 4857 sayılı Kanun’un 25. maddesinin II numaralı bendinin (g) alt bendinde düzenlenir. Hüküm, işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın belirli sayıda iş gününde işe gelinmemesini arar.[13] Kanunun verdiği izne dayanan devamsızlık bu değerlendirmenin merkezindedir.
İşveren fesih hakkını olayı öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde kullanmak zorundadır. Bu süre m.25/II’deki haller için geçerlidir.[14] Devamsızlıkla ilgili ayrıntılar devamsızlık nedeniyle işten çıkarma yazısında yer alır.
Emziren İşçiden Süt İzninin Ay Sonunda Toplu Kullanılması İstenirse Ne Olur?
Bir işçi günde bir buçuk saatlik süt izni ister. İşveren iznin ay sonunda tek seferde kullanılmasını önerir. Kararın ertelenmeme ilkesine göre süt izni sonradan kullanılamaz ve kararda işçinin toplu kullanım talep edemeyeceği belirtilmiştir. İşverenin ay sonu önerisi bu ilkeyle bağdaşmayabilir. Saatleri işçi belirlediği için günlük kullanım esastır. Kullandırılmayan saatlerde çalışılmışsa o süre fazla mesai olarak değerlendirilir.
Babalık, Süt ve Ölüm İzninde Hangi Hatalar Hak Kaybına Yol Açar?
- İzin talebini yalnız sözlü yapmak ve tarihini kayda geçirmemek.
- Mazeret iznini kullanmayıp sonradan ücret karşılığı istemek.
- Süt izni saatlerini biriktirip sonradan toplu kullanmaya çalışmak.
- Sözleşmeden doğan bir izni kanuni hak sanmak.
- Memurlar için geçerli süreleri işçiye uygulamak.
- Kesilen ücret için arabulucuya başvurmadan dava açmak.
- Beş yıllık zamanaşımı süresini ücretin ödenmesi gereken günden saymamak.
Babalık İzni Hakkında Sık Sorulan Sorular
Babalık izni kaç gün ücretli verilir?
Eşinin doğum yapması halinde işçiye on gün ücretli izin verilir. Süre 4857 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinde yer alır ve 1 Mayıs 2026’dan itibaren geçerli metinde bu şekildedir. Gün sayısının nasıl hesaplanacağı madde içinde ayrıca belirtilmemiştir.
Annenin ölümü halinde doğum sonrası izin kime kullandırılır?
Doğumda veya doğum sonrasında annenin ölmesi halinde doğum sonrası kullanılamayan süreler babaya kullandırılır. Bu hüküm 74. maddede yer alır ve on günlük babalık izninden ayrıdır.
Amca, teyze veya büyükanne için ölüm izni var mı?
Ek 2. madde yalnız ana, baba, eş, kardeş ve çocuğun ölümünü sayar. Amca, teyze ve büyükanne gibi yakınlar metinde geçmez. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ek izin vermişse o izin sözleşme metnine göre değerlendirilir.
Süt izni babaya da verilir mi?
Madde metni süt izni için kadın işçileri anar. Günde toplam bir buçuk saat olan bu izin çocuk bir yaşına gelene kadar kullanılır. Erkek işçiye süt izni veren bir hüküm maddede yer almaz.
İşveren izin günleri için ücret keserse ne yapılır?
Ek 2. madde ücretli izin verdiği için kesilen tutar ücret alacağı sayılır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır ve arabuluculuk süresince zamanaşımı durur.
Memurlar için de aynı izin süreleri geçerli mi?
Hayır. Bu yazıdaki süreler iş sözleşmesiyle çalışan işçiler içindir. Devlet memurlarının izinleri 657 sayılı Kanunda ayrıca düzenlenir ve kendi mevzuatına göre değerlendirilir.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.2 ve m.74 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.2/1 (22.04.2026 tarihli 7578 sayılı Kanun m.16 ile değişik, yürürlük 01.05.2026) ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.74/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32/son ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 7036 sayılı Kanun m.3/17 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.109 (7555 sayılı Kanun m.23 ile değişik) ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.74/6 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.74/5 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.74/2 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2017/4543, K.2017/7375, 27.04.2017 (bozma, oybirliği) ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.25/II-g ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.26/1 ↩