Fesih bildirimi elinize geçti. Birkaç gün sonra e-Devlet’te işten ayrılış bildirgesi göründü, çıkış nedeni ise beklediğinizden farklı yazıyor. SGK işten çıkış kodları işsizlik ödeneğini ve tazminat tartışmasını etkilediği için süre hemen işlemeye başlar.
Yazıda tek tek kod numaraları verilmez. Çıkış nedenleri tür olarak anlatılır. Bunlar istifa, işveren feshi, haklı nedenle fesih, ikale ve emeklilik halleridir. Numara eşleşmesi için bildirgenin kendisine ve SGK’nın güncel açıklamalarına bakmak gerekir.
Çıkış Kodu Neyi Gösterir ve Kim Bildirir?
SGK işten çıkış kodları, işten ayrılış bildirgesindeki ayrılış nedeni alanında seçilen kayıtlardır. Bildirgeyi işveren düzenler ve nedeni de işveren seçer. Sigortalılığı sona erenlerin durumunun işverence en geç on gün içinde Kuruma bildirilmesi gerekir.[1] Ödenek hakkı doğuran hallerde işten ayrılma bildirgesi için 4447 sayılı Kanun m.48 ayrıca 15 günlük süre öngörür.
Kod, işverenin tek taraflı beyanıdır. İşsizlik ödeneği başvurusunda bu kayıt belirleyici olabilir. Kıdem ve ihbar tazminatında ise feshin gerçekte nasıl yapıldığı esas alınır.
İşten Ayrılış Bildirgesinde İlk Kontrol Edilecek Üç Nokta Nedir?
- Çıkış tarihi, fesih yazısındaki ve işe giriş kaydındaki tarihlerle aynı mı?
- Bildirilen neden, işveren feshi, istifa, haklı nedenle fesih, ikale ve emeklilik türlerinden hangisine giriyor?
- Fesih yazısında yazan gerekçe, bildirgedeki nedenle örtüşüyor mu?
Üç cevap, aşağıdaki tablolarda hangi satırda olduğunuzu gösterir. Fesih yazısını ve bordroları şimdiden saklayın, işverenle yazışmaları da kaybetmeyin. Sonradan ispat gerektiğinde bu belgeler belirleyici olur.
Çıkış Nedenine Göre Kıdem, İhbar ve İşsizlik Ödeneği Hakkı Nasıl Değişir?
Üç hak ayrı kanunlara dayanır. Kıdem tazminatı 1475 sayılı Kanunun yürürlükte kalan 14. maddesinde, ihbar tazminatı 4857 sayılı Kanunun 17. maddesinde, işsizlik ödeneği ise 4447 sayılı Kanunun 51. maddesinde düzenlenir.[2] Bu yüzden SGK işten çıkış kodlarının etkisi, her hakta ayrı okunmalıdır.
| Çıkış Türü | Kıdem Tazminatı | İhbar Tazminatı | İşsizlik Ödeneği |
|---|---|---|---|
| İşveren feshi (haklı neden yok) | Doğar | Bildirim süresi tanınmadıysa doğar | Bildirime uygun fesihte doğar |
| İşverenin sağlık veya zorlayıcı nedenle haklı feshi | Doğar | Doğmaz | Doğar |
| İşverenin ahlak ve iyiniyet nedeniyle haklı feshi | Doğmaz | Doğmaz | Sayılan hallerde yok |
| İşçinin haklı nedenle feshi | Doğar | Doğmaz | Doğar |
| İstifa (haklı neden yok) | Doğmaz | İşçi bildirime uymazsa işverene ödenir | Sayılan hallerde yok |
| Emeklilik, askerlik gibi 14. madde halleri | Doğar | Doğmaz | Sayılan hallerde yok |
| İkale sözleşmesi | Sözleşmeye bağlı | Sözleşmeye bağlı | Sayılan hallerde yok |
Kıdem tazminatı için 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca işverene ait işyerinde en az bir yıl çalışılması gerekir; bu koşulu Yargıtay 9. HD yasal koşul olarak uygular. Hesap için kıdem tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir, ilkeler için kıdem tazminatı yazısına bakılabilir.
Kıdemi dışlayan hal, 1475 sayılı Kanunun 17. maddesinin II numaralı bendi olarak anılır. 4857 geçici m.1 uyarınca bu atıf, 4857 sayılı Kanunun 25. maddesinin II numaralı bendine yapılmış sayılır.[3] Yani tazminatsız fesih, yalnız ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanır. Haklı nedenin ayrıntıları için işverenin haklı nedenle feshi yazısı vardır.
İşsizlik Ödeneği Hangi Çıkış Hallerinde ve Hangi Şartlarla Verilir?
4447 sayılı Kanunun 51. maddesi, ödeneğe hak doğuran çıkış hallerini sayar. Bildirim önellerine uygun işveren feshi bunların ilkidir. İşçinin haklı nedenle feshi, işverenin sağlık veya zorlayıcı sebeple haklı feshi, belirli süreli sözleşmenin bitmesi ve işyerinin devri ya da kapanması nedeniyle çıkarılma da listededir.[4]
Madde metni halen 1475 sayılı Kanunun eski madde numaralarını kullanır. 4857 geçici m.1 uyarınca bu atıflar 4857 sayılı Kanuna yapılmış sayılır. Listede istifa ve ikale açıkça yer almaz. Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışla fesih de sayılmamıştır.
Prim şartları ayrıca aranır. Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün, hizmet akdine tabi olmak gerekir. Son üç yılda 600 gün prim ödenmişse 180 gün, 900 günde 240 gün, 1080 günde 300 gün ödenek verilir.[5] Tutar her dönem güncellendiği için işsizlik maaşı hesaplama aracı kullanılmalıdır.
Ödenek başvurusu, hizmet akdinin feshedildiği günü izleyen günden itibaren 30 gün içinde yapılır. Mücbir sebep dışında gecikilen süre, ödenek süresinden düşülür.[6] Başvuru adımları İŞKUR’un resmi sayfasında anlatılır. Geçersiz fesih mahkemece tespit edilirse, ödenek hakkı işe iade nedeniyle yatırılan primlerin son günü esas alınarak belirlenir ve işsiz geçen dönem için ödeme yapılır.[7] Bu yol için işe iade davası yazısına bakılabilir.
Kıdem ve İhbar Tazminatı Çıkış Koduna Bağlı Mıdır?
Hayır. Tazminat hakkı, feshin gerçekte nasıl yapıldığına bağlıdır. Bildirgedeki neden bir delildir, bağlayıcı bir hüküm değildir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi önündeki bir dosyada işçi, ücretlerin geç ödenmesine itiraz ettiği için işine son verildiğini ileri sürmüştü. İşveren çıkışı, işçinin haklı feshi olarak bildirmişti. Yerel mahkeme, bildirgenin aksini işçi ispat edemediği için ihbar tazminatını reddetti.
“SGK’ya verilen işten ayrılış bildirgesi, işveren tarafından tek taraflı olarak yapılan bildirim olup, ispat yükü işverendedir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/10289, K. 2015/5853, 11.02.2015 (bozma)
Daire kararı bozdu. İşveren, işçinin kendiliğinden ayrıldığını kanıtlayamamıştı. Bildirge, ispat yükünü işçiye kaydırmadı.[8]
İhbar tazminatı, bildirim süresine ait ücret tutarındadır. Süre, kıdeme göre iki, dört, altı veya sekiz haftadır ve sözleşmeyle artırılabilir.[9] Hesap için ihbar tazminatı hesaplama aracı, ilkeler için ihbar tazminatı yazısı vardır.
Yanlış Çıkış Kodu Görüldüğünde Süre ve Yol Haritası Nedir?
Aşağıdaki tablo, bildirgedeki neden hatalıysa izlenecek sırayı ve süreleri gösterir. Süreler farklı yollara ait olduğu için birbirini beklemez.
| Aşama | Süre | Muhatap | Not |
|---|---|---|---|
| Bildirgenin verilmesi | En geç 10 gün | İşveren, SGK | 5510 m.9/3 |
| İşsizlik ödeneği başvurusu | Feshi izleyen 30 gün | İŞKUR | Gecikme hak süresinden düşer |
| Kodun düzeltilmesi talebi | Mümkün olan en erken | İşveren | Yazılı ve belgeli yapılır |
| İşe iade için arabulucu | Tebliğden itibaren 1 ay | Arabuluculuk bürosu | 4857 m.20 |
| İşe iade davası | Son tutanaktan 2 hafta | İş mahkemesi | 4857 m.20 |
| Kıdem ve ihbar alacakları | Zamanaşımı 5 yıl | Arabulucu, sonra mahkeme | 4857 ek m.3, 7036 m.3/1 |
| Çıkış nedeninin tespiti | Alacak istemiyle birlikte veya ayrı | İşveren (SGK değil) | Ödenek süresinden bağımsız |
İşe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur. Anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır.[10] Kıdem ve ihbar tazminatı davalarında da arabulucuya başvurmak dava şartıdır, zamanaşımı ise beş yıldır.[11]
İşveren kodu düzeltmezse çıkış nedeninin tespiti için dava açılabilir. Bu dava işverene yöneltilir. Yargıtay 9. HD’nin 09.02.2026 tarihli kararında onanan hükümde, SGK’ya husumet yöneltilemeyeceği kabul edilmiştir.[12] Davanın şartları ve usulü için çıkış kodu değiştirme davası yazısına bakılabilir.
Kıdem veya ihbar tazminatına hükmeden bir mahkeme kararı ya da arabuluculuk anlaşma belgesi varsa SGK’ya başvuru yolu da vardır. SGK’nın 11.03.2025 tarihli ve 2025/8 sayılı genelgesi, Sigortalılık İşlemleri Genelgesine bir paragraf eklemiştir. Buna göre kıdem veya ihbar tazminatı ödenmeyecek şekilde ayrılış nedeni bildirilmiş, sonradan ilam niteliğindeki arabuluculuk anlaşma belgesi ya da mahkeme kararıyla bu tazminatlara hükmedilmişse, sigortalı veya işverenin belgeyle başvurusu üzerine ayrılış nedeni karara uygun nedenle değiştirilir.[13] Başvuru ayrıntıları için Kuruma danışılmalıdır.
Üç Kısa Örnekle Yanlış Çıkış Kodu Nasıl Ele Alınır?
Fesih Yapıldığı Halde Bildirgede İstifa Yazıyorsa Ne Olur?
Bir dosyada işçiden istifa dilekçesi alınmış ve kıdem tazminatı ödenmişti. İşçi ise haksız çıkarıldığını ileri sürüyordu. Bölge adliye mahkemesi, istifa olarak bildirilen nedenin işverence haklı sebep bildirilmeden fesih olarak düzeltilmesi gerektiğini tespit etti ve Yargıtay 9. HD bu hükmü onadı. Ödenek talebinin muhatabı ise işveren değil İŞKUR olarak kabul edildi.[14] Baskıyla alınan istifa için istifaya zorlama yazısı da incelenmelidir.
Haklı Nedenle Çıkarıldığı Bildirilen İşçi Neyi Dava Edebilir?
İşveren, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan bir davranış iddiasıyla işçiyi çıkarmış olabilir. İşçi bu nedene katılmıyorsa feshin kanundaki sebeplere uygun olmadığını ileri sürerek yargı yoluna gidebilir.[15] Haklı neden ispat edilemezse tazminat ve ödenek tablosu değişir. Önce bir aylık arabulucu süresi hesaplanmalıdır.
Çıkış Nedeni Doğru Ama Ödenek Reddedildiyse Ne Yapılır?
Bazen kod doğrudur, ret başka bir yerden gelir. Prim günü eksik olabilir, 30 günlük başvuru süresi kaçmış olabilir. Ret yazısındaki gerekçe okunmadan kod davası açmak vakit kaybettirir. Gerekçe prim ya da süre ise kodun düzeltilmesi sonucu değiştirmez.
Çıkış Kodu Konusunda Yapılmaması Gerekenler Nelerdir?
- İşsizlik ödeneği başvurusunu, kod davasının bitmesini bekleyerek geciktirmek.
- İçeriğini okumadan istifa dilekçesi, ibraname veya ikale belgesi imzalamak.
- Fesih yazısı ile bordroları ortada bırakmak.
- Kod yanlış diye kıdem ve ihbar alacaklarının beş yıllık zamanaşımını unutmak.
- Ödenek talebini işverene, çıkış nedeninin tespiti talebini ise İŞKUR’a yöneltmek.
İlk adımlar için işten çıkarılan işçinin hakları yazısı kullanılabilir. Fesih işçi tarafından yapılmışsa işçinin haklı nedenle feshi yazısındaki süreler de kontrol edilmelidir. Fesih işletme gereklerine dayandırılmışsa geçerli nedenle fesih yazısı da okunmalıdır.
SGK İşten Çıkış Kodları Hakkında Sık Sorulan Sorular
SGK işten çıkış kodunu kim belirler?
Bildirgeyi işveren düzenler ve çıkış nedenini de işveren seçer. Bildirim, sigortalılığın sona ermesinden itibaren en geç on gün içinde Kuruma yapılır. Seçilen neden işverenin beyanıdır ve gerçeğe uygun olup olmadığı sonradan tartışılabilir.
Hangi çıkış nedeni işsizlik ödeneği hakkı verir?
Kanun bildirime uygun işveren feshini, işçinin haklı nedenle feshini ve işverenin sağlık veya zorlayıcı sebeple haklı feshini sayar. Belirli süreli sözleşmenin bitmesi ve işyerinin devri ya da kapanması da listededir. İstifa ve ikale listede açıkça yer almaz. Prim şartları ayrıca aranır.
Çıkış kodu yanlışsa kıdem ve ihbar tazminatı alınabilir mi?
Evet, tazminat feshin gerçek nedenine bağlıdır. Yargıtay 9. HD bir kararında, bildirgeyi işverenin tek taraflı bildirimi saymış ve işçinin kendiliğinden ayrıldığının ispat yükünü işverene yüklemiştir. Alacaklar için önce arabulucuya başvurulur, zamanaşımı beş yıldır.
İşsizlik ödeneği başvurusu için kaç gün süre vardır?
4447 sayılı Kanun m.48’e göre başvuru, hizmet akdinin feshedildiği günü izleyen günden itibaren 30 gün içinde yapılır. Bu süreden sonra başvuru mümkündür, ancak mücbir sebep dışında gecikilen süre ödenek süresinden düşülür. Kod davasının sonucu beklenmemelidir.
Yanlış çıkış kodu için kime başvurulur?
Önce işverenden yazılı olarak düzeltme istenir. İşveren yanıt vermezse çıkış nedeninin tespiti için işverene karşı dava açılabilir. Kıdem veya ihbar tazminatına hükmeden karar ya da arabuluculuk anlaşma belgesi varsa SGK’ya başvuru da yapılabilir. Ayrıntılar çıkış kodu değiştirme davası yazısında anlatılmıştır.
Çıkış kodu davası SGK'ya karşı açılır mı?
Yargıtay 9. HD’nin onadığı bir kararda, çıkış nedeninin düzeltilmesi veya tespiti için SGK’ya husumet yöneltilemeyeceği kabul edilmiştir. Dava işverene karşı açılır. İşsizlik ödeneğinin muhatabı ise İŞKUR’dur.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.9/3. ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14 (4857 sayılı Kanun m.120 ile yürürlükte bırakılmıştır). 4857 sayılı İş Kanunu m.17. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.51. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu geçici m.1 ve m.25/II. ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.51/1 (a), (b), (c), (d), (e). ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.50/2. ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.48/6 ve m.51. ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.50. ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2013/10289, K. 2015/5853, 11.02.2015 (oybirliğiyle bozma). ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17/1, 17/2, 17/4. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20/1. ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1. 4857 sayılı İş Kanunu ek m.3. ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/9922, K. 2026/989, 09.02.2026 (oybirliğiyle onama). ↩
- SGK 2025/8 sayılı Genelge, 11.03.2025 (2013/11 sayılı Sigortalılık İşlemleri Genelgesi, Birinci Kısım, Altıncı Bölüm, “İşten ayrılış bildirgesi düzeltme/silme işlemleri” başlığına eklenen paragraf). ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/9922, K. 2026/989, 09.02.2026. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.25 son fıkra, m.18, m.20 ve m.21. ↩