Çıkış Kodu Değiştirme Davası: Süre ve Mahkeme

Salı günü fesih bildirimi elinize verildi. İki hafta sonra işsizlik ödeneği başvurusu takıldı. Sebep, SGK kaydında işten ayrılış nedeninin sizin yaşadığınızdan farklı yazılmış olması. Kayıt gerçeğe uymuyorsa çıkış kodu değiştirme davası gündeme gelir.

Dava iş mahkemesinde açılır, ancak her olayda ilk başvurulacak yol değildir. Aşağıda mahkeme, süreler, arabuluculuk ve karar sonrası SGK işlemi sırayla anlatılır.

Çıkış Kodu Değiştirme Davası Nedir ve Kime Karşı Açılır?

Çıkış kodu, işverenin SGK’ya verdiği bildirimde sözleşmenin neden bittiğini gösteren kayıttır. Sigortalılığın sona ermesi işverence en geç on gün içinde Kuruma bildirilir.^[1] Ödenek hakkı doğuran hallerde işten ayrılma bildirgesi için ayrıca on beş günlük süre vardır.^[2]

Bildirilen neden gerçeği yansıtmıyorsa işçi, sona erme nedeninin tespitini ister. Günlük dilde buna düzeltme davası denir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu davayı tespit davası olarak niteler.^[3]

Davalı işverendir. SGK yalnızca işverenin bildirimini kayda geçirir ve bu konuda takdir yetkisi kullanmaz. Daire bu nedenle Kurum yönünden husumet yokluğu kabul etmiştir.^[4] Bazı karşı oylarda, kesinleşmiş karara rağmen kaydı değiştirmeyen Kuruma karşı ayrıca dava gerektiği görüşü yer almıştır. Bu görüş Dairenin çoğunluk gerekçesi değildir.

Bildirim yükümlülüğü ve sürelerin kaynağı olan 5510 sayılı Kanun’a mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir. Çıkış kodu değiştirme davası, işverenin bu bildirimine karşı açılır.

Dava Açmadan Önce SGK Kaydında Ne Kontrol Edilir?

Dava dilekçesinden önce üç noktaya bakılır. Cevaplar, dava açmanın gerekip gerekmediğini de gösterir.

1. Kayıt. e-Devlet’teki SGK hizmet dökümünde ayrılış nedeninin nasıl göründüğünü ve bildirim tarihini not edin.
2. Belge. Fesih bildirimi, istifa yazısı, ihtarname, mesajlar, ödeme dekontları ve tanık isimleri bir araya getirilir.
3. Düzeltme yolu. Elinizde arabuluculuk anlaşma belgesi, kesinleşmiş işe iade veya tazminat kararı varsa SGK’ya doğrudan başvuru mümkün olabilir.

Üçüncü madde önemlidir. Dava dışı bir yol açıksa mahkeme, davayı hukuki yarar yönünden inceler. Bu konu aşağıda ayrıca ele alınır.

Çıkış Kodu Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Çıkış kodu değiştirme davasında görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş mahkemeleri, işçi ile işveren arasında iş ilişkisi nedeniyle doğan her türlü hukuk uyuşmazlığına bakar.^[5]

İş mahkemesi kurulmamış yerlerde aynı işlere asliye hukuk mahkemesi bakar.^[6] 5521 sayılı eski İş Mahkemeleri Kanunu yürürlükten kalkmıştır. Ona yapılan atıflar 7036 sayılı Kanun’a yapılmış sayılır.^[7]

Yetkili mahkeme, davalı işverenin dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesidir. Davalı birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri de yetkilidir. Bu kurallara aykırı yetki sözleşmesi geçersizdir.^[8]

İstanbul’da işyeri bulunuyorsa dava, yetki kurallarına göre Anadolu veya Avrupa yakasındaki iş mahkemelerinden birinde açılır. Yargılamada basit yargılama usulü uygulanır.^[9] Kanun metni mevzuat.gov.tr adresinde yer alır.

Çıkış Kodu Davası Öncesinde Arabulucuya Başvurmak Gerekir mi?

İş Mahkemeleri Kanunu, alacak ve tazminat ile işe iade talepleriyle açılan davalarda arabulucuya başvurmayı dava şartı yapar.^[10] Çıkış nedeninin tespiti bu sayılanlardan biri değildir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de bu sonuca varmıştır.^[11]

Aynı dilekçeye alacak talebi eklenirse tablo değişir. Kıdem veya ihbar tazminatı için arabuluculuk son tutanağı dilekçeye eklenir.^[12] Anılan kararda son tutanakta alacaklar yazılmadığı için alacak talepleri usulden reddedilmiş, tespit talebi için ise esasa girilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Arabuluculuk başvurusundan son tutanağa kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.^[13] Bu hüküm alacak ve işe iade taleplerinin süresini korur. Tespit talebi için ayrı bir süre öngörülmediğinden ona özgü bir durma hükmü de aranmaz.

Bu başlıktaki cevap, tek bir güncel Daire kararına dayanır. Alacak talebi de varsa uygulamada arabuluculuk basamağı atlanmamalıdır.

Çıkış Kodu Meselesinde Hangi Süreler İşler?

Çıkış kodu değiştirme davası için kanunda ayrı bir dava açma süresi görülmez. Ancak çevresindeki başvurularda süreler işler. Aşağıdaki tablo bunları bir arada gösterir.

Konu	Süre	Dayanak
İşverenin sona erme bildirimi	En geç 10 gün	5510 m.9/3
İşten ayrılma bildirgesi	15 gün	4447 m.48
İşsizlik ödeneği başvurusu	Fesih gününü izleyen günden 30 gün	4447 m.48
Çıkış kodu tespit davası	Ayrı süre öngörülmemiş	HMK m.106
İşe iade için arabulucuya başvuru	Tebliğden 1 ay	4857 m.20
Anlaşılamazsa işe iade davası	Son tutanaktan 2 hafta	4857 m.20
Kıdem, ihbar, yıllık izin alacağı	5 yıl zamanaşımı	4857 ek m.3
İlk derece kararına istinaf	Tebliğden 2 hafta	HMK m.345

Ödenek başvurusundaki gecikme önemlidir. Mücbir sebep dışında, başvuruda gecikilen süre ödenek süresinden düşülür.^[14] Dava açılması bu otuz günü durdurduğuna dair bir hüküm görülmemiştir.

Ayrı bir süre olmaması, beklemenin zararsız olduğu anlamına gelmez. Zaman geçtikçe tanık hatırası, yazışmalar ve belgeler zayıflar. Hukuki yarar şartı ise yargılamanın her aşamasında aranır.

Çıkış Kodu Davasında Hukuki Yarar Neden Aranır?

Çıkış kodu değiştirme davasını açan kişi, tespit davalarının genel şartı gereği davada korunmaya değer güncel bir yararı bulunduğunu göstermek zorundadır.^[15] Hukuki yarar dava şartıdır. Eksikse mahkeme davayı esasa girmeden reddeder.^[16]

Bir başka yolla aynı korumanın sağlanabildiği hallerde tespit davasında yarar aranmaz. Yargıtay kararlarında bu tartışma iki noktada toplanır. Birincisi kıdem tazminatı davasıyla birlikte açılan çıkış kodu talebidir. İkincisi kesinleşmiş ilam veya arabuluculuk anlaşmasıyla SGK’ya doğrudan başvuru imkanıdır.

Daire, oy çokluğuyla verdiği bir kararda kıdem ve ihbar tazminatı talebiyle birlikte açılan çıkış kodu talebinde güncel yararı kabul etmiştir.^[17] Karşı oy ise ilamla SGK’ya başvurulabileceğini, bu yüzden yarar bulunmadığını savunmuştur. Karşı oy gerekçelerinde SGK’nın 11.03.2025 tarihli ve 2025/8 sayılı genelgesi anılır. Genelge, kıdem veya ihbar tazminatına hükmeden ilam niteliğindeki karar ya da arabuluculuk anlaşma belgesiyle başvuruda ayrılış nedeninin karara uygun değiştirilmesini öngörür.^[18] Bu, Dairenin çoğunluk gerekçesi değildir.

Sonuç olayın özelliğine göre değişir. Yargıtay, yararın dava dilekçesindeki talebe bakılarak belirlenmesini istemiştir. Bu nedenle dilekçede işsizlik ödeneğinin engellenmesi gibi somut zarar açıkça yazılır.

Davada Çıkış Nedeni Nasıl İspatlanır?

Çıkış kodu değiştirme davasında mahkeme, fesih sebebinin işverenin bildirdiği gibi olup olmadığını araştırır. Bu yüzden dava, esasen feshin gerçek sebebi üzerinde döner. Yazılı fesih bildirimi, ihtarname, mesajlar ve ücret ödeme kayıtları temel delildir.

Anlatılan bir olayda ilk derece mahkemesi, iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğinin işverence ispat edilemediği sonucuna varmıştır.^[17] Haklı neden iddiasını ileri süren taraf, bu nedeni belgeyle ve tanıkla göstermelidir.

İşçinin kendi feshi de ayrı incelenir. Ücretin kanuna ve sözleşmeye uygun hesaplanmaması veya ödenmemesi, işçiye haklı fesih imkanı verir.^[19] İşveren bu durumda kaydı istifa olarak bildirmişse, kayıt ile fesih sebebi çelişir.

Tanık beyanlarında tarih ve olay ayrıntısı aranır. Genel ifadeler (“beni zorla çıkardılar”) tek başına yetmeyebilir. Mümkünse yazışma ve dekont, tanıkla desteklenmelidir.

Mahkeme Ne Karar Verir ve SGK Kaydı Nasıl Düzelir?

Çıkış kodu değiştirme davası tespit niteliğinde olduğundan karar, tek başına icra edilebilir bir ilam değildir.^[3] Kesinleşen kararın SGK’ya ibrazıyla kaydın değiştirilmesi istenebilir; Kurumun uygulaması için SGK’dan bilgi alınmalıdır. Olası sonuçlar şöyledir.

Karar	Anlamı	Sonraki adım
Kabul	Bildirilen neden gerçeğe aykırı bulunur	Kesinleşme sonrası SGK başvurusu
Esastan ret	İşverenin bildirimi doğru kabul edilir	İstinaf için 2 hafta
Usulden ret	Hukuki yarar veya başka dava şartı yok	İstinaf veya SGK başvurusu
Konusuz kalma	İşveren dava sırasında kaydı düzeltmiştir	Gider ve vekalet ücreti tartışılır

Kayıt düzeltmesi için işveren de Kuruma başvurabilir. Yargıtay önüne gelen bir olayda işveren, dava açıldıktan sonra SGK’ya başvurup düzeltmeyi yaptırmıştır.^[20] Bu halde ilk derece mahkemesi konusuz kalan dava için karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.

Kesinleşmiş karara rağmen Kurumun kaydı değiştirmemesi hali, kararlarda yalnızca karşı oylarda ele alınmıştır. Bu konuda yerleşmiş bir çoğunluk görüşü bulunduğu söylenemez.

Düzeltilen Çıkış Kodu İşsizlik Ödeneğini Nasıl Etkiler?

İşsizlik sigortası, kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalıların gelir kaybını karşılar.^[21] Kanun, ödeneğin doğduğu fesih hallerini ayrıca sayar. İşveren feshi, işçinin haklı feshi ve belirli sürenin bitimi bu hallerdendir. İşçinin kendi isteğiyle ayrılması listede yer almaz.^[22]

Bu yüzden istifa görünen bir kaydın gerçek durumu yansıtmaması, ödenek başvurusunu doğrudan etkiler. Kayıt düzeldiğinde İŞKUR’a başvuru yeniden değerlendirilir. Kanun, gecikmeyi ödenek süresinden düşme ile karşılar. Geç düzelen kayıtta bu sonucun nasıl uygulanacağı İŞKUR’dan ayrıca sorulmalıdır.

Ödenek süresi, son üç yıldaki sigortalı çalışma gününe göre belirlenir. Son 120 gün hizmet akdine tabi olmak gerekir. Çalışma günü 600, 900 veya 1080’e ulaşanlar için süre sırasıyla 180, 240 ve 300 gündür.^[23] Tutarı işsizlik maaşı hesaplama aracıyla tahmin edebilirsiniz. Kanun metni mevzuat.gov.tr sayfasında bulunur. Hangi kodun ne anlama geldiği SGK işten çıkış kodları yazısında anlatılır.

İşten Çıkarılan, Haklı Nedenle Ayrılan ve Anlaşan İşçi için Çıkış Kodu Yolu Nedir?

Birinci durum, ücreti ödenmediği için haklı nedenle ayrılan işçidir. İşveren kaydı istifa olarak bildirmiştir. Yargıtay, bir olayda ilk derece ve istinaf mahkemelerinin haklı fesih kabulüne rağmen istifa kaydını yerinde bulmasını hatalı görmüştür.^[24] Bu işçi için işçinin haklı nedenle feshi yazısındaki şartlar da önemlidir.

İkinci durum, işten çıkarılıp işe iade davası açan işçidir. Çıkış kodu talebi tefrik edilmişse işe iade sonucu beklenir. Yargıtay, tefrik edilen işe iade davasının sonucu gözetilmeden çıkış kodu davasının reddini bozmuştur.^[3] Konunun sürelerine işe iade davası yazısından bakılabilir.

Üçüncü durum, arabuluculukta tazminat için anlaşan işçidir. Anlaşma belgesi elde olduğundan önce SGK başvurusu düşünülür. Çıkış kodu değiştirme davası doğrudan açılırsa karşı taraf hukuki yarar itirazı yapabilir.

Yargıtay Çıkış Kodu Davasında Arabuluculuk ve Husumet Konusunda Ne Demiştir?

Çıkış kodu değiştirme davasında arabuluculuk bakımından Daire, tespit talebini alacak talebinden ayırmıştır.

“Alacak davası, arabuluculuk dava şartına tabi ise de çıkış kodunun düzeltilmesi davası (…) arabuluculuk dava şartına tabi değildir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2026/1382, K.2026/4121, 30.04.2026 (bozma, oybirliği)

Davalı konusunda ise Kurumun rolüne dikkat çekmiştir.

“davalı Kurumun sadece işverenden gelen bildirimi kayıtlara geçirmekle yükümlü olması, bunun dışında davalı Kurumun bir inisiyatifinin bulunmaması nedeni ile davanın yalnızca bildirim yapan işveren Şirkete karşı açılması gerektiği”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2022/17724, K.2023/1640, 07.02.2023 (gerekçesi düzeltilerek onama, oybirliği)

Hukuki yarar bakımından ise Daire somut olaya bakılmasını istemiştir.

“İşveren tarafından SGK’ya bildirilen işten çıkış kodunun düzeltilmesine ilişkin tespit davalarında güncel hukuki yararın varlığı, her somut olayın özelliğine göre ve dava dilekçesindeki talep dikkate alınarak tespit edilmelidir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2024/445, K.2024/1548, 06.02.2024 (bozma, oybirliği)

Bu kararlar birlikte okunduğunda şu tablo çıkar. Davanın hedefi işverendir (K.2023/1640), arabuluculuk tespit talebi için aranmamıştır (K.2026/4121, tek karar) ve hukuki yarar somut olaya göre belirlenir (K.2024/1548).

Çıkış Kodu Davasında Hangi Hatalar Süre ve Hak Kaybına Yol Açar?

• SGK’yı tek davalı göstermek. Dava Kurum yönünden husumet yokluğuyla reddedilebilir.
• Alacak talebini ekleyip arabuluculuk son tutanağında alacakları yazdırmamak.
• İşsizlik ödeneği başvurusunu dava sonucuna kadar bırakmak. Gecikilen süre ödenek süresinden düşebilir.
• İşe iade için arabulucuya bir aylık sürede gitmemek.
• İlam veya anlaşma belgesi varken SGK yolunu denemeden dava açmak.
• Yetki sözleşmesine güvenip yetkisiz mahkemede dava açmak. Aykırı sözleşme geçersizdir.

Tazminat ve ödenek haklarının birlikte değerlendirilmesi için işten çıkarılan işçinin hakları yazısına bakılabilir. Kıdem tazminatı tutarını kıdem tazminatı hesaplama aracı gösterir. Çıkış kodu değiştirme davasında alacak talebi de varsa bu hesap dilekçeye yön verir.

Çıkış Kodu Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.9/3. ↩
2. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.48. ↩
3. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2024/445, K.2024/1548, 06.02.2024 (bozma, oybirliği). ↩
4. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2022/17724, K.2023/1640, 07.02.2023 (gerekçesi düzeltilerek onama, oybirliği). ↩
5. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5/1-a. ↩
6. 7036 sayılı Kanun m.2/3. ↩
7. 7036 sayılı Kanun m.10. ↩
8. 7036 sayılı Kanun m.6/1, m.6/2 ve m.6/5. ↩
9. 7036 sayılı Kanun m.7/1. ↩
10. 7036 sayılı Kanun m.3/1. ↩
11. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2026/1382, K.2026/4121, 30.04.2026 (bozma, oybirliği). ↩
12. 7036 sayılı Kanun m.3/2. ↩
13. 7036 sayılı Kanun m.3/17. ↩
14. 4447 sayılı Kanun m.48. ↩
15. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106/2. ↩
16. 6100 sayılı Kanun m.114/1-h ve m.115/2. ↩
17. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/3561, K.2025/5434, 25.06.2025 (bozma, oy çokluğu). ↩
18. SGK 2025/8 sayılı Genelge, 11.03.2025. ↩
19. 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e. ↩
20. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/5927, K.2025/7688, 09.10.2025 (onama, oy çokluğu). ↩
21. 4447 sayılı Kanun m.47/c. ↩
22. 4447 sayılı Kanun m.51. ↩
23. 4447 sayılı Kanun m.50. ↩
24. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/4540, K.2025/6373, 15.09.2025 (bozma, oy çokluğu). ↩