Hakaret ve Tehdit Suçu: Şikayet Süresi ve Ceza

Hakaret ve tehdit suçu çoğu zaman bir ekranda başlar. Telefonunuzda açık bir mesaj vardır. Gönderen sizi aşağılıyor ya da size zarar vereceğini yazıyor.

Bu andan sonra iki ayrı hukuki yol açılır ve her yolun saati farklı işler. Yazı, mesajı gördüğünüz günden başlayarak hangi süreye, hangi makama ve hangi delile bakılacağını sıralar. Her olay kendi delilleriyle değerlendirildiği için sonuç hakkında bir vaat verilmez.

Hakaret veya Tehdit Mesajını Gördüğünüzde İlk Bakılacak Üç Şey

1. Sözün türü. Onur ve saygınlığa saldıran söz hakarettir. Kötülük edileceğini bildiren söz tehdittir. İkisi aynı mesajda birlikte de bulunabilir.
2. Kanıtın saklanması. Mesajın ya da paylaşımın ekran görüntüsünü tarih, saat, hesap adı ve bağlantısıyla alın. Karşı taraf silmeden önce yapın.
3. Öğrenme günü. Şikayet süresi çoğu zaman fiili ve kimin yaptığını öğrendiğiniz günden işler. Bu tarihi not edin.

Üç noktayı netleştirdikten sonra başvuru yeri de belli olur. Şikayet, Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa sözlü veya yazılı yapılabilir.^[1] Dilekçe düzeni için suç duyurusu dilekçesi örneğine bakılabilir.

Şikayet, Uzlaştırma ve İtiraz Süreleri ile Başvuru Yerleri

Aşağıdaki tablo olay gününden sonraki süreleri bir arada gösterir. Süreler olayın türüne göre değişir.

Durum	Süre	Başvuru yeri	Dayanak
Hakaret şikayeti	Öğrenmeden itibaren altı ay, fiilden en geç iki yıl	Başsavcılık veya kolluk	TCK m.73
Hayata veya vücuda yönelik tehdit	Şikayet süresi aranmaz	Başsavcılık veya kolluk	TCK m.106/1
Malvarlığına yönelik tehdit	Öğrenmeden itibaren altı ay	Başsavcılık veya kolluk	TCK m.106/1, m.73
Uzlaştırma teklifi	Yedi gün içinde yanıt	Uzlaştırmacı	CMK m.253/4
Önödeme tebliği	On gün içinde ödeme	Cumhuriyet başsavcılığı	TCK m.75/1
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı	Tebliğden itibaren iki hafta	Sulh ceza hakimliği	CMK m.173/1
Manevi tazminat davası	Öğrenmeden iki yıl, her halde on yıl	Hukuk mahkemesi	TBK m.58, m.72

Tablodaki hiçbir adımda arabulucuya başvuru dava şartı değildir. Zorunlu arabuluculuk, 7036 sayılı Kanun’a göre bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda aranır; iş kazası ve meslek hastalığı tazminatı bunun dışındadır.^[2] Ceza dosyasındaki uzlaştırma ise Ceza Muhakemesi Kanunu’nda düzenlenen ayrı bir kurumdur.

Tazminat tarafında ceza kanunları daha uzun bir zamanaşımı öngörmüşse o süre uygulanır.^[3] Ceza yargılamasının sonucu beklenirken bu sürenin de dolmamasına dikkat edilir.

Hakaret Şikayeti Süresi Hangi Günden Başlar ve Ne Zaman Biter?

Altı aylık süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar.^[4] Mesajı 15 Mart’ta aldınız, gönderenin kim olduğunu 2 Nisan’da öğrendiniz. Süre ikinci tarihten işlemeye başlar.

Hakaret için 2024’te ek bir sınır getirildi. Şikayet süresi, öğrenme tarihi ne olursa olsun fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.^[5] Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki geçici hüküm, bu sınırın kanunun yürürlüğe girdiği tarihte soruşturma veya kovuşturma aşamasına geçmiş dosyalara uygulanmadığını söyler.^[6]

Bazı hallerde şikayet şartı hiç aranmaz. Kamu görevlisine görevinden dolayı yapılan hakarette soruşturma doğrudan başlayabilir.^[7] Mağdur şikayet etmeden ölürse ikinci dereceye kadar üstsoy, altsoy, eş ve kardeşler şikayette bulunabilir.^[8]

Şikayet ile suç duyurusu arasındaki fark suç duyurusu ve şikayet yazısında açıklanır.

Tehdit tarafında tablo değişir. Hayata, vücuda veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit şikayete bağlı değildir. Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarar ya da sair bir kötülük bildiren tehdit ise mağdurun şikayetine bağlıdır.^[9] Soruşturmanın nasıl işlediği ceza soruşturması yazısında ayrıca anlatılır.

TCK 125 ve 106’ya Göre Ceza Aralıkları Nelerdir?

Kanundaki aralıklar şöyledir. Gerçek ceza, olayın özelliklerine ve mahkemenin takdirine göre belirlenir.

• Hakaret, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Mağdurun gıyabında yapılan hakaretin cezalandırılması için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir.^[10]
• Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle yapılan hakarette de aynı ceza uygulanır. Hakaretin alenen işlenmesinde ceza altıda bir oranında artar.^[11]
• Hakaretin kamu görevlisine görevinden dolayı, kişinin inanç, düşünce ve kanaatlerinden dolayı ya da mensup olduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesinde cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.^[12]
• Hayata, vücuda veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasını gerektirir. Kadına karşı işlenirse alt sınır dokuz aydan az olamaz.^[9]
• Tehdit silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koymasıyla, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, birden fazla kişiyle ya da suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak yapılırsa ceza iki yıldan yedi yıla kadar hapistir.^[13]

Hakaret haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse ceza üçte birine kadar indirilebilir. Hakaretin karşılıklı yapılmasında da indirim ya da ceza vermekten vazgeçme mümkündür.^[14] Kanun metinlerine mevzuat.gov.tr üzerindeki Türk Ceza Kanunu sayfasından ulaşılabilir. Suç tiplerinin genel mantığı için ceza hukukunun amacı ve kapsamı yazısı okunabilir.

Uzlaştırma, Önödeme ve HAGB Kararı Nasıl İşler?

Hakaret ve tehdit suçunda çözüm yolları birbirinden ayrılır. Tehdit (106. maddenin birinci fıkrası) uzlaştırma kapsamındadır. Hakaret ise uzlaştırma dışında tutulmuştur.^[15] Önödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır.^[16]

Uzlaştırmada dosya uzlaştırma bürosuna gider ve büronun görevlendirdiği uzlaştırmacı teklifte bulunur. Teklife yedi gün içinde yanıt verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. Uzlaştırmacı işlemleri otuz gün içinde bitirir, büro bu süreyi her defasında en çok yirmi gün olmak üzere en fazla iki kez uzatabilir. Edim hemen yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.^[17]

Hakaret için ise önödeme gündeme gelir. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret hariç, hakaret önödeme kapsamındadır. Savcılığın tebliği üzerine on gün içinde ödeme yapılırsa kamu davası açılmaz.^[18] Tutar kanundaki formülle hesaplanır ve zamanla değişir, bu nedenle burada rakam verilmez.

Dava açılıp mahkumiyet çıkarsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) düşünülebilir. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa karar verilebilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmaması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve zararın giderilmesi aranır. Beş yıllık denetim süresinde kasten yeni suç işlenmez ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uygun davranılırsa dava düşer.^[19] Hükme karşı yol için istinaf dilekçesi örneği incelenebilir.

Sosyal Medyada Hakaret Edildiğinde Ekran Görüntüsü Delil Olur mu?

Ceza yargılamasında suç, hukuka uygun elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir.^[20] Kanuna aykırı elde edilen delilin ortaya konulması istemi reddedilir.^[21] Kendi telefonunuza gelen mesajın görüntüsü bu açıdan genellikle sorun yaratmaz. Başkasının hesabına izinsiz girilerek elde edilen veri ise farklı değerlendirilir.

Ekran görüntüsü tek başına paylaşımı kimin yaptığını göstermeyebilir. Savcılık çoğu zaman hesabın kime ait olduğunu ayrıca araştırır. Delilin kaybolma ihtimali varsa hukuk davası için delil tespiti istenebilir.^[22] Noterlerin vakıa tespiti yetkisi de saklıdır.^[23]

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, hesabın başkası tarafından kullanıldığı savunmasının ileri sürüldüğü bir dosyada, bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin istinaf başvurusunu reddeden kararını bozmuştur. Daire, suç tarihine yakın günlerde hesaptan sanığın kişisel görsel veya fotoğraf paylaşımı yapıp yapmadığının önce belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir.

“eksik inceleme ve yerinde olmayan gerekçeyle yazılı şekilde hüküm kurulması, hukuka aykırı görülmüştür.”
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E.2024/2948, K.2026/8857, 07.05.2026 (bölge adliye mahkemesi kararının bozulması, oybirliği)

Bu tek bir dosyanın sonucudur ve her paylaşım davasında aynı sonuç çıkacağı anlamına gelmez. Paylaşımın herkese açık olup olmadığı da önemlidir. Doğrudan gönderilen mesaj ile kamuya açık yorum, kanunda farklı fıkralarla ele alınır.

Eleştiri ile Hakaret Arasındaki Sınır Nerede Başlar?

Anayasa’nın 26. maddesi, herkese düşünce ve kanaatlerini açıklama ve yayma hakkı tanır. Aynı madde, başkalarının şöhret veya haklarının korunması amacıyla bu hürriyetin sınırlanabileceğini de belirtir.^[24] Hakaret suçu, onur, şeref ve saygınlığa saldıran söz ya da somut isnatla ilgilidir.

Sert bir eleştiri her zaman suç oluşturmaz. Kişiye yönelik aşağılayıcı ifade ise eleştiri çerçevesini aşabilir. Yargı mercileri veya idari makamlar nezdinde yapılan yazılı veya sözlü başvuru, iddia ve savunmalarda, gerçek ve somut vakıalara dayanan ve uyuşmazlıkla bağlantılı isnatlar ile olumsuz değerlendirmeler için ceza verilmez.^[25] Sınırın nerede çekileceğini mahkeme, sözün bağlamına bakarak değerlendirir.

Üç Kısa Örnekte Şikayet Süresi ve Başvuru Yeri Nasıl Değişir?

Herkese Açık Yorumda Hakaret Varsa

Yorumu 5 Nisan’da gördünüz ve yazanın kim olduğu belli. Ekran görüntüsü ile bağlantıyı saklayın. Altı ay içinde başsavcılığa şikayette bulunun, hakaret önödeme kapsamında olduğundan savcılık ödeme teklif edebilir.

Özel Mesajla Gelen Ölüm Tehdidi Varsa

Mesaj gece geldi ve hayatınıza yönelik bir saldırıyı bildiriyor. Bu tehdit şikayete bağlı olmadığından altı aylık süre aranmaz. Yine de gecikmeden kolluğa ya da başsavcılığa başvurmak delillerin korunmasına yarar. Dosya uzlaştırma kapsamında olduğundan bir uzlaştırma teklifi de gelebilir.

Malvarlığına Zarar Verme Tehdidi Varsa

Karşı taraf, mal varlığınıza büyük bir zarar vereceğini yazdı. Bu tehdit şikayete bağlıdır ve süre öğrenme gününden altı aydır. Savcılığın verdiği kovuşturmaya yer olmadığı kararına, tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir.

Hakaret veya Tehdit Şikayetinde Yapılmaması Gereken Hatalar Nelerdir?

• Mesajı ya da paylaşımı kanıt almadan silmek veya engellemek.
• Altı aylık süreyi, görüşmelerin sonuç vermesini bekleyerek geçirmek.
• Karşılık olarak aynı tonda yazmak. Karşılıklı hakaret halinde mahkeme taraflardan her ikisine veya birine verilecek cezayı indirebilir ya da ceza vermekten vazgeçebilir; bu sonuç sizin aleyhinize de işleyebilir.
• Uzlaştırma teklifini yanıtsız bırakmak. Yedi gün içinde yanıt gelmezse teklif reddedilmiş sayılır.
• Kovuşturmaya yer olmadığı kararının tebliğ tarihini not etmemek. İtiraz süresi iki haftadır.

Dosyaya özgü sorular için avukata sor sayfası kullanılabilir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun ilgili hükümleri mevzuat.gov.tr adresinde okunabilir.

Hakaret ve Tehdit Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158/1 ve 158/5 ↩
2. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ve m.3/3 ↩
3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72 ↩
4. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/1 ve 73/2 ↩
5. 5237 sayılı Kanun m.73/2, 7531 sayılı Kanun ile eklenen cümle ↩
6. 5271 sayılı Kanun geçici m.7/1 ↩
7. 5237 sayılı Kanun m.131/1 ↩
8. 5237 sayılı Kanun m.131/2 ↩
9. 5237 sayılı Kanun m.106/1 ↩
10. 5237 sayılı Kanun m.125/1 ↩
11. 5237 sayılı Kanun m.125/2 ve 125/4 ↩
12. 5237 sayılı Kanun m.125/3 ↩
13. 5237 sayılı Kanun m.106/2 ↩
14. 5237 sayılı Kanun m.129/1 ve 129/3 ↩
15. 5271 sayılı Kanun m.253/1-b ve 253/3 ↩
16. 5271 sayılı Kanun m.253/3 ↩
17. 5271 sayılı Kanun m.253/4, 253/12 ve 253/19 ↩
18. 5237 sayılı Kanun m.75/1 ve 75/6 ↩
19. 5271 sayılı Kanun m.231/5, 231/6, 231/8 ve 231/10 ↩
20. 5271 sayılı Kanun m.217/2 ↩
21. 5271 sayılı Kanun m.206/2-a ↩
22. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.400 ↩
23. 6100 sayılı Kanun m.401/2 ↩
24. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.26 ↩
25. 5237 sayılı Kanun m.128/1 ↩