Kasten Yaralama Suçu: Cezası ve Şikayet Süresi

Cuma gecesi çıkan kavganın ertesi sabahı acilden elinizde bir adli rapor ve bir tutanakla ayrıldınız. Belki de tersi oldu. Kapıya “şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılıyorsunuz” yazan bir tebligat geldi. Kasten yaralama dosyalarında itiraz ve istinaf süreleri tebliğ gününden, şikayet süresi ise kanunun belirttiği ayrı bir günden işlemeye başlar.

Bu yazı, olaydan sonraki ilk saatlerden hükme kadar hangi sürenin ne zaman başladığını ve nereye başvurulduğunu sırayla gösterir. Yaralanan kişi de, hakkında şikayet bulunan kişi de aynı takvime bakar. Her olay kendi delillerine göre değerlendirilir. Metin genel bilgi verir.

Yaralama Raporu Elinize Geçtiğinde Önce Neye Bakılır?

Önce elinizdeki belgeler okunur. Üç noktaya bakmak, sonraki bütün süreleri belirler.

1. Raporun cümlesi. “Basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif” ibaresi var mı, yaşamı tehlikeye sokan bir durum yazılmış mı, kemik kırığı belirtilmiş mi, kontrol edin.
2. Fiilin niteliği. Yaralanan kişi eş, boşandığı eş, kardeş, ana baba ya da çocuksa veya silah kullanıldıysa suçun nitelikli hali gündeme gelir.
3. İki tarih. Yaralamanın günü ile failin kim olduğunun öğrenildiği gün ayrı ayrı not edilir. Şikayet süresi bu ikinci günden sayılır.

Rapor eksik ya da çelişkiliyse savcılığa veya mahkemeye dilekçeyle yeniden inceleme talep edilir. Rapora karşı genel itiraz yolları için bilirkişi raporuna itiraz yazısına bakılabilir.

TCK 86 ve 87’ye Göre Yaralama Cezası Nasıl Belirlenir?

Kasten yaralamanın temel şekli TCK m.86/1’dedir. Başkasının vücuduna acı veren ya da sağlığını bozan kişiye bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir.^[1] Alt sınır 2025’te yükseltildi. Eski kitaplardaki “bir yıldan üç yıla” aralığı artık güncel değildir.

Etki basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafifse m.86/2 uygulanır. Ceza altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasıdır. Suç kadına karşı işlenmişse alt sınır dokuz aydan az olamaz.^[2]

Nitelikli haller m.86/3’te sayılır. Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesi bunlardandır. Savunmasız kişiye karşı, kamu görevi nedeniyle, kamu görevlisinin nüfuzu kötüye kullanılarak ya da silahla işlenmesi de aynı hükme girer. Ceza yarı oranında artırılır, canavarca hisle işlenmesinde ise bir kat artırılır. Bu hallerde şikayet de aranmaz.^[3]

Sonuç ağırlaşmışsa m.87 devreye girer. Yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum veya duyu organında sürekli zayıflama cezayı bir kat artırır. Bu artırımda ceza, 86. maddenin birinci fıkrasındaki hallerde dört yıldan, üçüncü fıkrasındaki hallerde altı yıldan az olamaz.^[4]

Kemik kırığı ya da çıkığında artırım, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadardır.^[5] Ölümle sonuçlanan haller ayrı fıkrada düzenlenmiştir.

Mahkeme bu aralıklarda haksız tahrik ve meşru savunma gibi nedenleri de değerlendirir. Meşru savunma koşulları gerçekleşmişse ceza verilmez.^[6] Maddelerin güncel metni Türk Ceza Kanunu’nun mevzuat.gov.tr sayfasında okunabilir.

Kasten Yaralamada Şikayet Süresi Altı Ay Mıdır ve Ne Zaman Başlar?

Şikayet süresi her yaralama için aranmaz. Temel şekil olan m.86/1 şikayete bağlı değildir. Savcılık olayı öğrenince kendiliğinden soruşturma açar. Şikayet yalnız m.86/2’deki hafif yaralamada aranır. Nitelikli hallerde ise hiç aranmaz.^[7]

Şikayetin nasıl yapıldığı ve süresi suç duyurusu ve şikayet yazısında ayrıca anlatılır.

Altı aylık süre, şikayete bağlı suçlar için işler. Yetkili kişi altı ay içinde şikayette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar.^[8] Kanun süreyi rapor gününe değil, fiilin ve failin öğrenildiği güne bağlar. Bu yüzden başvuruyu raporun çıkmasını bekleyerek geciktirmemek gerekir.

Birden fazla mağdur varsa biri süreyi kaçırsa bile diğerlerinin hakkı düşmez.^[9] Şikayet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir. Valilik, kaymakamlık ya da mahkemeye yapılan şikayet de ilgili başsavcılığa gönderilir. Şikayet yazılı verilebilir ya da sözlü olarak tutanağa geçirtilebilir.^[10]

Tutanağın bir örneği ve üzerindeki tarih saklanmalıdır. Bu kayıt, süre içinde başvurulduğunu gösterir. Metin hazırlarken suç duyurusu dilekçesi örneği işe yarayabilir. Soruşturmanın genel akışı ceza soruşturması yazısında anlatılır.

Şikayetten vazgeçmek ayrı bir konudur. Şikayete bağlı suçta mağdur vazgeçer ve sanık bunu kabul ederse kamu davası düşer. Vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık ise bundan etkilenmez. Hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazını engellemez.^[11]

Yaralama Dosyasında Hangi Süre Ne Zaman Başlar?

Aşağıdaki tablo olaydan hükme kadar karşılaşılan süreleri sıralar. Tebliğ tarihi dosyadan dosyaya değiştiği için her süre, kendi başlangıç anına göre sayılır.

Ne zaman	Süre	Kime başvurulur	Dayanak
Fiil ve failin öğrenildiği gün (hafif ve taksirle yaralama)	6 ay	Başsavcılık veya kolluk	TCK m.73
Uzlaşma teklifi yapıldığında	Karar bildirmek için 7 gün	Uzlaştırmacı	CMK m.253/4
Uzlaştırma işlemleri	30 gün, en fazla iki kez 20 gün uzatılabilir	Uzlaştırma bürosu	CMK m.253/12
Kovuşturmaya yer olmadığı kararının suçtan zarar görene tebliği	2 hafta	Sulh ceza hakimliği	CMK m.173
Hükmün gerekçesiyle tebliği (istinaf)	2 hafta	Hükmü veren mahkeme	CMK m.273
İstinaf kararının gerekçesiyle tebliği (temyiz yolu açıksa)	2 hafta	Kararı veren mahkeme	CMK m.286, m.291
Dava zamanaşımı (temel haller)	8 yıl	Süre kendiliğinden işler	TCK m.66/1-e

Temyiz her dosyada açık değildir. İlk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezası ile her türlü adli para cezası hakkında istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar temyiz edilemez. Beş yıl veya daha az hapis cezasını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları da temyiz edilemez. Kanunda üst sınırı iki yıla kadar hapis gerektiren suçlarda da temyiz yolu sınırlıdır.^[12] Bu yüzden temyiz süresini hesaplamadan önce kararın bu sınırlara girip girmediği kontrol edilir.

Dava zamanaşımında kesilme ve durma halleri vardır. İddianame düzenlenmesi, savcı huzurunda ifade alınması ve mahkumiyet kararı zamanaşımını keser. Kesilme halinde süre en fazla yarısına kadar uzar.^[13] Ağırlaşmış hallerde uygulanacak süre ceza üst sınırına göre değişir.

Ceza kararının ardından istinaf yolu için ceza mahkemesi kararına istinaf dilekçesi örneği incelenebilir. Tazminat tarafında ayrı bir süre vardır. Zarar ve tazminat yükümlüsü öğrenildikten sonra iki yıl, her halde fiilden sonra on yıl geçmesiyle zamanaşımı dolar. Ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre uygulanır.^[14]

Uzlaştırma Teklifi Gelirse Yedi Gün İçinde Ne Yapılır?

Temel kasten yaralama, hafif yaralama ve taksirle yaralama uzlaştırma kapsamındadır. Nitelikli haller (m.86/3) ve m.87 bu kapsamın dışında kalır.^[15]

Dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir ve uzlaştırmacı taraflara teklif yapar. Teklifi alan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır.^[16] Tebligatı açmadan beklemek bu yüzden riskli olabilir.

Uzlaşma olursa şüpheli edimini hemen yerine getirdiğinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Ödeme taksitle yapılacaksa kamu davasının açılması ertelenir ve bu sürede zamanaşımı işlemez. Uzlaşma anında bilinemeyen ya da sonradan çıkan zararlar hariç, aynı olaydan tazminat davası açılamaz.^[17] Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa yeniden uzlaştırma yoluna gidilemez.^[18]

Bu kurum, iş davalarındaki zorunlu arabuluculukla karıştırılmamalıdır. Arabulucuya başvurmanın dava şartı olması işçi ve işveren alacakları ile işe iade davalarına özgüdür.^[19] Ceza dosyasındaki uzlaştırma CMK m.253’e dayanan ayrı bir kurumdur.

Kavga, Aile İçinde Yaralama ve Trafik Kazasında Süreç Nasıl İşler?

Aynı kanun maddesi, olayın niteliğine göre üç farklı takvim ortaya çıkarır. Aşağıdaki durumlar bunu gösterir.

Mahalle Kavgasında Hafif Rapor Çıkarsa Ne Olur?

İki kişi sokakta tartışmış, biri diğerine yumruk atmıştır. Hastane raporunda “basit tıbbi müdahale ile giderilebilir” yazıyor. Bu durumda m.86/2 uygulanır ve altı aylık şikayet süresi işler. Uzlaşmaya tabi suçlarda yeterli şüphe varsa savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir.

Uzlaşma olmazsa iddianame düzenlenir. Karşılıklı yaralamada iki tarafın raporu ayrı değerlendirilir. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Bunun için aranan koşullar ayrıca incelenir.^[20]

Eşe Karşı Yaralamada Şikayet ve Boşanma Süreleri Nasıl İşler?

Eşinin kendisini darp ettiğini bildiren bir kişi için fiil m.86/3 kapsamına girer. Şikayet aranmadığı için savcılık soruşturmayı sürdürür. Şikayetten vazgeçme hükmü şikayete bağlı suçlar içindir. Bu dosyada tek başına davayı düşürmez. Uzlaştırma da uygulanmaz.

Güvenlik için ayrıca koruma tedbiri istenebilir. 6284 sayılı Kanunda tedbir kararı, en kolay ulaşılabilecek yer hakiminden, mülki amirden ya da kolluktan talep edilebilir. Koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına dair delil aranmaz. Karar ilk defasında en çok altı ay için verilir ve karara iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir.^[21]

Evlilik devam ediyorsa boşanma yolu da düşünülür. Hayata kast, pek kötü davranış veya ağır derecede onur kırıcı davranış, TMK m.162’de ayrı bir boşanma sebebidir. Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her halde sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle düşer.^[22] Bu süre, ceza şikayetinin süresiyle aynı değildir. İkisi ayrı ayrı takip edilir. Genel çerçeve için boşanma sebepleri ve boşanma davası yazılarına bakılabilir.

Trafik Kazasında Taksirle Yaralama Nasıl İlerler?

Kaza sonrası sürücü, karşı araçtaki yolcunun kolunun kırıldığını öğrenir. Burada kast yoktur. Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık yüzünden sonucun öngörülmemesidir.^[23] Taksirle yaralama dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir. Kemik kırığı gibi sonuçlarda ceza yarı oranında artırılır. Birden fazla kişi yaralanmışsa aralık dokuz aydan beş yıla çıkar.^[24]

Bu suç şikayete bağlıdır. Birinci fıkradaki temel yaralama hariç, bilinçli taksirde şikayet aranmaz.^[25] Kusur oranı çoğu zaman bilirkişi raporuyla belirlenir. Birden fazla kişi taksirle hareket ettiyse herkes kendi kusurundan sorumlu olur ve cezası da kusuruna göre belirlenir.^[26]

Kemik Kırığında Artırım Oranı için Yargıtay Hangi Raporu Arıyor?

Kemik kırığında cezanın ne kadar artırılacağı, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine bağlıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu bir kararında, raporda hayat fonksiyonlarına orta derecede etkili sayılan bir kırık için artırımın üçte bir olarak belirlenmesini fazla buldu ve orantılılık ilkesine aykırı saydı. Kurul belirli bir oran koymadı, kırığın etkisine göre makul bir artırım yapılmasını istedi ve bu etkinin tıbbi rapora dayanması gerektiğini vurguladı.

“kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarına etkisi tıbbi bir raporla belirlenmelidir”
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2017/420, K.2018/636, 13.12.2018 (bozma, oybirliği)

Karar eski bir ceza aralığı döneminde verilmiştir. Güncel cezalar için yukarıdaki madde metinleri esas alınır. Bu yüzden kemik kırığı bulunan dosyalarda raporun tam metni ve dereceleme bölümü dikkatle okunur.^[27]

Yaralama Dosyasında Sürenin Kaçmasına Yol Açan Hatalar Nelerdir?

• Şikayeti raporu beklemek için ertelemek. Altı aylık süre kanuna göre fiilin ve failin öğrenildiği günden işler.
• Sözlü şikayeti tutanağa geçirtmemek. Kayıt yoksa süre içinde başvuru yapıldığını göstermek zorlaşır.
• Uzlaşma teklifini yanıtsız bırakmak. Yedi gün geçince teklif reddedilmiş sayılabilir.
• Gerekçeli kararın tebliğ tarihini not etmemek. İstinaf süresi bu tarihten işler. Temyiz yolu açıksa temyiz süresi de istinaf kararının tebliğinden başlar.
• Boşanma dava süresini ceza şikayet süresiyle karıştırmak. İkisi ayrı kanunlara dayanır.
• Karşı tarafla yazışırken olayı kabul eden ya da tehdit içeren mesajlar göndermek. Bu yazışmalar dosyaya delil olarak girebilir.

Kasten Yaralama Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.86/1; 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun m.9 ile değişik. ↩
2. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.86/2. ↩
3. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.86/3. ↩
4. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.87/1. ↩
5. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.87/3. ↩
6. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.25/1 ve m.29. ↩
7. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.86/2 ve m.86/3. ↩
8. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/1 ve m.73/2. ↩
9. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/3. ↩
10. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158/1, m.158/2 ve m.158/5. ↩
11. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/4 ve m.73/6. ↩
12. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.286/2. ↩
13. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66/1-e ve m.67/2-4. ↩
14. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72. ↩
15. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253/1-b. ↩
16. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253/4. ↩
17. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253/19. ↩
18. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253/18. ↩
19. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1. ↩
20. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231/5 ve m.231/6. ↩
21. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m.8/1-3 ve m.9/1. ↩
22. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.162. ↩
23. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.22/2. ↩
24. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.89/1, m.89/2 ve m.89/4, 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun m.17 ile değişik. ↩
25. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.89/5. ↩
26. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.22/4 ve m.22/5. ↩
27. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2017/420, K.2018/636, 13.12.2018. ↩